Przedmiar betonu

Objętość betonu to ułożona bryła, zamawiana jako mieszanka towarowa w jardach sześciennych lub metrach sześciennych. Deskowanie to powierzchnia betonu stykająca się z formą. Zbrojenie przyjmuje się według masy, a prefabrykaty według sztuk. Te cztery wielkości nie przeliczają się na siebie w żaden stały sposób, więc każdą przedmiarowuje się na własnych zasadach. Obrys planu, który obrysowujesz, to tylko geometria wyjściowa; spoiny, wykończenia, zatopione elementy oraz ewentualna warstwa podkładowa stają się kolejnymi pozycjami mierzonymi według długości, powierzchni lub liczby.

Beton mierzy się netto w stanie zamocowanym, czyli jako rzeczywistą ułożoną bryłę. W przypadku robót deskowanych bryła ta sięga do zewnętrznej powierzchni deskowania, a nie do wewnętrznej strony form, osi konstrukcyjnej czy architektonicznej powierzchni wykończonej. Obrysowanie do wewnętrznej strony form zaniża objętość o około 2 do 5 procent w przypadku płyty, a w przypadku cienkich elementów jeszcze bardziej. Tam, gdzie beton jest wylewany bezpośrednio przy gruncie lub podsypce, granicą jest dokładna linia wykopu lub warstwy podkładowej.

Tutaj wszystkie standardy są zgodne. RICS NRM2 mierzy beton netto i nie uwzględnia żadnego naddatku na ugięcie deskowania, standard australijsko-nowozelandzki mierzy netto w stanie zamocowanym, a CESMM4 oraz niemiecki VOB z DIN 18331 rozliczają według rzeczywistych wymiarów elementu. Cała rozbieżność regionalna pojawia się dalej, w progach potrąceń i sposobie traktowania odpadu.

Beton liczy się netto, ale małych pustek, takich jak pojedyncze przejście rury, kieszeń kotwy czy tuleja, nie potrąca się, ponieważ ich uformowanie kosztuje więcej niż zaoszczędzony beton. Każda metoda pomiarowa ustala minimalny rozmiar pustki, poniżej którego nic się nie odejmuje, a próg ten jest jedną z najwyraźniejszych różnic regionalnych w tej branży. Według RICS NRM2 w Wielkiej Brytanii nie dokonuje się potrącenia dla pustek mniejszych niż 0,05 metra sześciennego, z wyjątkiem płyt żebrowych i kasetonowych. Według niemieckiego VOB z DIN 18331 otwory, przejścia i zatopione elementy potrąca się tylko wtedy, gdy pojedynczy z nich przekracza 0,5 metra sześciennego objętości lub 0,1 metra sześciennego na metr bieżący w przypadku bruzd i kanałów; pod względem powierzchni potrąca się tylko otwory większe niż 2,5 metra kwadratowego. Stany Zjednoczone, nieposiadające ustawowej metody pomiarowej, kierują się wzorcem brytyjskim: pomijaj pojedyncze przejścia, odpływy, kieszenie kotew i małe stopy, ale potrącaj duże doły, studzienki, otwory na schody i windy oraz pełne zabudowy szalunkowe.

Jedna zasada obowiązuje wszędzie: zbrojenia, zatopionej stali konstrukcyjnej ani zabetonowanych akcesoriów nigdy nie potrąca się od objętości betonu. Praktyka australijsko-nowozelandzka dodaje jeden niuans: zatopione profile zamknięte rzeczywiście wypierają beton i podlegają potrąceniu.

Płaską płytę wycenia się według jej stałej grubości. Pogrubione krawędzie, schodki, skosy, zintegrowane stopy fundamentowe oraz belki podwalinowe przedmiarowuje się osobno, ponieważ każde z nich ma inną głębokość, własne deskowanie krawędziowe i własne zbrojenie. Płaskie pole mierzy się przy jednej grubości, a następnie dodaje dodatkowy beton w pogrubieniach jako osobną pozycję liniową lub objętościową.

RICS NRM2 dzieli beton dalej według macierzy lokalizacji, orientacji i grubości: beton masowy (niezbrojona masa), roboty poziome, roboty pochyłe o nachyleniu 15 stopni lub mniej, roboty pochyłe powyżej 15 stopni oraz roboty pionowe, każde z podziałem na grubość 300 milimetrów lub mniej względem powyżej 300 milimetrów. Wystającą ściankę klasyfikuje się jako pionową tylko wtedy, gdy jej wysokość przekracza trzykrotność szerokości. Praktyka amerykańska dzieli luźniej według rodzaju elementu (płyta, stopa, ściana, słup) przy mniej sformalizowanym podziale grubości; ten podział elementów jest konwencją kosztorysową, a nie klauzulą metody pomiarowej, ponieważ schemat MasterFormat Division 03 porządkuje sekcje specyfikacji, a nie ilości.

Deskowanie jest osobną pozycją, mierzoną jako powierzchnia betonu faktycznie stykająca się z formą. W Stanach Zjednoczonych jest to powierzchnia styku w stopach kwadratowych, czyli SFCA; niemiecki termin oznacza rozwiniętą powierzchnię deskowanych powierzchni. Obejmuje krawędzie płyt, powierzchnie ścian (obie strony, gdy obie są deskowane), boki i spody belek, boki słupów oraz podstopnice schodów. Powierzchnie wylewane przy gruncie oraz otwarte górne powierzchnie pozostawione po rozszalowaniu lub zatarte nie są deskowaniem. Powierzchnia styku nie ma stałej zależności od powierzchni rzutu: krawędź płyty o wysokości sześciu cali daje długość swojego obwodu pomnożoną przez pół stopy wysokości, a nie pole płyty.

Otwory traktuje się różnie w zależności od regionu. RICS NRM2 mierzy powierzchnię ściany brutto i rozlicza każdy otwór jako pozycję dodatkową z podziałem na 5 metrów kwadratowych lub mniej, od 5 do 10 metrów kwadratowych oraz powyżej 10 metrów kwadratowych, wraz z wliczoną robocizną jego deskowania. Niemiecki VOB natomiast potrąca otwory większe niż 2,5 metra kwadratowego i rozlicza powierzchnię styku ościeży lub krawędzi otworu osobno. Tak czy inaczej, małe otwory pozostają w powierzchni deskowania.

Zbrojenie wszędzie wycenia się i zamawia według masy: całkowitą długość prętów dla każdej średnicy mnoży się przez stałą masę nominalną na jednostkę długości dla tej średnicy, a następnie sumuje do tonażu. W Stanach Zjednoczonych średnice prętów podaje się w ósmych częściach cala (od numeru 3 do numeru 18), a masy nominalne określają normy ASTM A615 i A615M. Pręt numer 3 to 0,376, numer 4 to 0,668, numer 5 to 1,043, numer 6 to 1,502, a numer 8 to 2,670 funta na stopę, więc jedna tona prętów numer 4 to mniej więcej 2 994 stopy bieżące. Standardy metryczne posługują się średnicami w milimetrach. Pręty rozdziela się według średnicy, a siatkę zgrzewaną lub siatkę zbrojeniową przyjmuje się według powierzchni, a nie według masy prętów, podając masę na metr kwadratowy.

Zakłady to miejsce, w którym regiony się rozchodzą. Pręty dostarczane są w handlowych długościach i zachodzą na siebie w połączeniach, więc rzeczywista ilość stali przekracza rozwinięcie po osi. Zakład rozciągany to zazwyczaj połączenie klasy B, które ACI 318 ustala na 1,3-krotność długości zakotwienia, często przyjmowanej w przybliżeniu jako około 40 średnic pręta. W szczegółowej praktyce amerykańskich zestawień prętów zakład dodaje się jawnie do każdego pręta, tak że tonaż go uwzględnia. Według RICS NRM2 cena jednostkowa obejmuje zakłady, haki, drut wiązałkowy, cięcie i gięcie, więc przedmiar posługuje się długościami prętów netto. Niemiecki VOB również wyłącza z mierzonej masy drut wiązałkowy, tolerancję walcowania oraz odpad ze ścinków prętów, z wyjątkiem tego, że odpad siatki powyżej 10 procent masy zamontowanej siatki rozlicza się dodatkowo. Tam, gdzie odpad z cięcia prętów dodaje się po stronie zamówienia, wynosi on około 5 do 10 procent; zakładów i osobnego naddatku na odpad nie należy liczyć podwójnie.

Mierzona objętość to bryła w stanie wbudowanym, ale zamawiana objętość mieszanki towarowej dodaje rezerwę na rozsypanie, zatrzymanie w bębnie, osiadanie, ugięcie deskowania, a zwłaszcza na przegłębienie nierównego podłoża. Normy ASTM C94 i C94M wyliczają te rezerwy dla zamawiającego bez podawania wartości procentowej. Zgodnie z powszechną praktyką naddatek dla płaskiej płyty zaczyna się od około 5 procent, rośnie do około 7 do 8 procent przy nieregularnych lub wielopasmowych wylewkach i sięga około 10 procent przy porowatym lub nadmiernie wybranym podłożu. Współczynnik ten dotyczy wyłącznie ilości zamawianej; nigdy nie zawyża miary netto oferty ani rozliczenia.

Nawierzchnie z elementów segmentowych i kostek niosą natomiast odpad zależny od wzoru, ponieważ cięcie skośne powoduje pęknięcia: wiązanie pospolite około 7 do 10 procent, wzór koszykowy około 12 do 15 procent, jodełka lub wzory pod kątem 45 stopni około 15 do 20 procent, a wzory koliste lub wachlarzowe około 20 do 25 procent. Te przedziały dla wzorów są praktyką kosztorysową, a nie opublikowanymi klauzulami. Wylewaną nawierzchnię obrysowuje się jako powierzchnię rzutu do zewnętrznej krawędzi, a następnie przelicza na objętość przez grubość.

Obrys płyty wyznacza również kilka pozycji, które nie są ani objętością, ani deskowaniem, ani zbrojeniem. Wykończenia powierzchni, takie jak zacieranie mechaniczne, zacieranie stalą i wykończenie miotełkowe, wraz z pielęgnacją i uszczelnianiem, stanowią pozycję powierzchniową górnej strony płyty mierzoną w stopach kwadratowych lub metrach kwadratowych; RICS NRM2 wymienia zacieranie i wygładzanie powierzchni górnych jako osobną pozycję powierzchniową. Spoiny robocze, skurczowe i dylatacyjne wraz z taśmami uszczelniającymi to pozycje liniowe mierzone według długości i rozdzielane według rodzaju spoiny, z podaniem ich masy uszczelniającej i dybli. Rozstaw spoin jest danymi projektowymi, którymi zajmuje się ACI 360R, ale przedmiarowym efektem końcowym jest długość bieżąca według rodzaju. Akcesoria zabetonowane, takie jak śruby kotwiące, płyty zatopione i podstawowe, dyble, gniazda i podkładki łożyskowe, zlicza się według rodzaju i rozmiaru i nigdy nie potrąca się ich od objętości.

Warstwa podkładowa, czyli cienka wyrównująca warstwa z chudego betonu pod płytami i fundamentami, jest osobną pozycją betonu poziomego o własnej grubości i mieszance niższej klasy; RICS NRM2 wymienia ją w ramach robót poziomych, więc nie wolno jej łączyć z płytą konstrukcyjną. Materiał deskowania również nie odpowiada powierzchni styku jeden do jednego, ponieważ sklejka szalunkowa jest wykorzystywana wielokrotnie przy kilku wylewkach; ACI 347 traktuje liczbę użyć jako dźwignię kosztów, pozostawiając liczbę użyć jako daną projektu.

Beton prefabrykowany i sprężony łamie model wylewania na miejscu: nie ma pozycji deskowania na budowie, a dominującą miarą jest sztuka, czyli na element. Wytyczne PCI jednoznacznie wskazują, że montaż wycenia się za sztukę, a nie za tonę czy stopę kwadratową, ponieważ koszt manipulacji i pracy dźwigu zależy od liczby i wielkości podnoszonych elementów. Płyty żebrowe podwójne, płyty kanałowe, panele ścienne, słupy i belki zlicza się według rodzaju i rozmiaru oraz raportuje dodatkowo jako powierzchnię zmontowaną dla zakresu okładzin lub stropów oraz jako masę dla potrzeb transportu i doboru dźwigu.

Na koniec rozdzielaj trzy ilości oparte na przeznaczeniu, ponieważ ta sama ściana daje trzy różne liczby. Ilość mierzona netto, służąca do składania ofert, rozliczeń częściowych i kontroli kosztów, to bryła w stanie wbudowanym do powierzchni deskowania z zastosowanymi progami pustek i bez odpadu. Ilość zamawiana, służąca do zaopatrzenia, to ilość netto powiększona o odpad i naddatek, zaokrąglona w górę do przyrostu mieszanki towarowej, z dodanymi zakładami zbrojenia i odpadem. Ilość mierzona do zapłaty, stosowana w rozliczeniach częściowych robót inżynieryjnych i drogowych, to ilość netto ułożona do danego dnia według pozycji rozliczeniowej, z wyłączeniem odpadu, ponieważ tkwi on w cenie wykonawcy. Raportowanie ilości zamawianej jako ilości rozliczeniowej zawyża rachunek dla inwestora; raportowanie ilości netto jako zamówienia powoduje niedobór dostawy na wylewkę.