Przedmiar konstrukcji stalowych

Profile walcowane (W, S, M, HP, C, MC, kątowniki, profile zamknięte oraz rury) ujmuje się według ich nominalnej, katalogowej masy na stopę pomnożonej przez wymiarowaną długość z rysunków warsztatowych lub montażowych. Oznaczenie już zawiera masę: W14x30 to 30 funtów na stopę, której nigdy nie wyprowadza się ponownie z przekroju. W regionach metrycznych obowiązuje to samo jako masa na metr z normowych tablic profili. Blachy oblicza się do najmniejszego prostokąta opisanego: ogólne wymiary prostokątne razy grubość razy gęstość. Trójkątnego odpadu z blachy węzłowej, ściętego narożnika lub przyciętego końca nie odejmuje się, ponieważ ten odpad to rzeczywisty materiał, który zakupił wytwórca.

Jest to metoda obliczania mas według AISC, powtarzana niemal dosłownie w amerykańskich specyfikacjach drogowych, takich jak Caltrans Standard Specifications Section 55. Wycena oferty oraz większość umownych metod rozliczeń stosuje tę obliczoną (teoretyczną) masę, a nie rzeczywistą masę zważoną. Masa wagowa, czyli masa, którą huta waży przy wytopie, może przekraczać masę teoretyczną o naddatek walcowniczy. ASTM A6 określa ten naddatek jako limit dopuszczalny, a nie gwarantowane przekroczenie: do plus 2,5 procent dla profili o masie 100 funtów na stopę i cięższych oraz od minus 2,5 do plus 3,0 procent dla profili poniżej 100 funtów na stopę. Należy traktować to jako pasmo tolerancji do uzgodnień, a nie spodziewaną średnią; stosowanie masy wagowej tam, gdzie umowa wskazuje masę obliczoną, zawyża rozliczenie robót.

Gruba blacha podlega większej tolerancji walcowania, dlatego w drogowych i mostowych metodach rozliczeń blachy szersze niż 36 cali (około 915 milimetrów) otrzymują dodatek w wysokości połowy dopuszczalnego naddatku masy według ASTM A6 ponad ich nominalną masę prostokątną. Blachy o szerokości 36 cali i węższe nie otrzymują dodatku. Metryczne metody budowlane mierzą masę teoretyczną netto i nie stosują tego naddatku.

Nie odlicza się materiału usuniętego przez podcięcia, ścinki, naroża, krawędzie ścinane, dziurkowanie, wiercenie, roztaczanie, frezowanie ani struganie. Huta wywalcowała pełny profil, a wytwórca zapłacił za pełny pręt lub blachę, więc usunięty materiał to złom, a nie potrącenie. ANZSMM ujmuje to jako brak odliczenia za otwory lub wcięcia, a ta sama zasada obowiązuje we wszystkich formalnych metodach, nawet dla dużych otworów lub wcięć w elemencie walcowanym.

Reguła braku odliczeń jest bezwzględna dla cech elementów, lecz nie dla powierzchni z blach. Duże otwory wycięte w polu blaszanym, takim jak blacha profilowana lub pole płyt podstawowych, podlegają ogólnej regule małych otworów zapożyczonej dla powierzchni stali: odlicza się otwory powyżej około 0,10 metra kwadratowego według metody inżynieryjnej (CESMM4) oraz powyżej 1,00 metra kwadratowego według metody budowlanej (RICS NRM2). Nie istnieje klauzula dotycząca otworów specyficzna dla stali, więc te ogólne progi stosuje się przez analogię. Otwory schodowe, szybowe i windowe w blasze profilowanej zawsze się odlicza; małe przebicia są pomijane.

Masy stopiwa spoin ani masy powłoki malarskiej lub cynkowej nie wlicza się do tonażu stali. Obie są pomijalne wobec stali elementów i wycenia się je jako osobne pozycje: spoiny według długości i wymiaru zgodnie z AWS D1.1, a powłoki według powierzchni. Śruby, nakrętki, podkładki i sworznie, gdy są ważone, pochodzą z tablic łączników w AISC Steel Construction Manual (masa na 100 sztuk); w przeciwnym razie mieszczą się w narzucie na połączenia. Na etapie ofertowym ostateczne projekty połączeń są zwykle nieznane, więc stal połączeń (blachy węzłowe, blachy ścinane, blachy podstawowe i głowicowe, żebra, kątowniki łączące, śruby) ujmuje się ryczałtowym procentem dodanym do masy samych elementów. W powszechnej praktyce wynosi on od 3 do 10 procent, często 5 do 7 procent dla zwykłych ram budynkowych z połączeniami przegubowymi i mniej więcej 10 do 15 procent dla ram momentowych, stężonych lub sejsmicznych. Procent ten jest konwencją kosztorysową bez opublikowanej klauzuli za konkretną liczbą, więc należy kalibrować go na podstawie danych historycznych wytwórcy; metody formalne mierzą połączenia osobno, gdy ich projekty istnieją.

Dwie liczalne pozycje połączeniowe otrzymują własne pozycje. Pręty kotwiące (śruby kotwiące) według ASTM F1554 w klasach 36, 55 i 105 to wielkość zakupowo-montażowa wyprowadzona z liczby słupów i blach podstawowych (zwykle cztery pręty na blachę podstawową), opisana średnicą, długością zakotwienia, wystawaniem i klasą, zwykle osadzana przez branżę betonową przed montażem. Sworznie ścinane z łbem (AWS D1.1 typ B, zwykle trzy czwarte cala) to masowa pozycja stropów zespolonych ujmowana sztukowo z wykazu sworzni z projektu zespolenia, z masą z tablic AISC, której nigdy nie dodaje się do tonażu samych elementów.

Masa elementu to długość razy masa na stopę, więc to konwencja długości decyduje o tonażu. Metoda przyjmuje całkowitą długość każdego profilu, od końca do końca, bez odliczeń za obróbkę końców. ANZSMM mierzy profile w wielokrotnościach 0,1 metra; amerykańska praktyka imperialna zaokrągla do najbliższego cala lub części stopy. Słupy mierzy się między punktami styku, a belki biegną od środka podpory do środka podpory lub do wymiarowanej długości cięcia.

Na rzucie konstrukcji lub fundamentów słup konstrukcyjny to pełny wypełniony kwadrat lub prostokąt, masywny profil I lub W albo symbol profilu zamkniętego lub rury w przecięciu siatki osi. Liczy się jeden punkt na słup. Blachy podstawowe liczy się razem ze słupem, a nie osobno, natomiast słupki architektoniczne, słupki odbojowe, marki i słupy niekonstrukcyjne wyklucza się. Słup łączony stykami na kilku kondygnacjach to jeden słup zarówno w liczeniu, jak i w tonażu, a liczba śrub kotwiących i blach podstawowych wynika z niego jako kontrola krzyżowa.

Obok pozycji słupów prowadzi się osobne zliczanie: liczbę elementów montażowych, ujmowaną na każdy element nadający się do transportu lub łączony na budowie. Robocizna montażowa i podnoszenia dźwigiem zależą od liczby elementów, a nie od ciągłych elementów. Trzykondygnacyjny słup łączony stykiem na poziomie drugim to jeden element, ale dwa elementy montażowe, a dźwigar dostarczony w dwóch częściach to dwa podnoszenia. Liczbę elementów śledzi się dla roboczogodzin montażu, niezależnie od tonażu.

Różne funkcje elementów niosą różną robociznę wytwarzania i montażu na tonę, więc tonaż grupuje się, a nie sumuje łącznie: słupy, belki i dźwigary, stężenia, elementy drugorzędne i wypełniające oraz wyroby ślusarskie i marki, a do tego podział na warsztat i budowę. Metody formalne wymagają osobnego obmiaru słupów, belek, stężeń i elementów nieregularnych. Wyroby ślusarskie, takie jak schody, drabiny, balustrady, nadproża i marki, stanowią zwykle pakiet odrębny od konstrukcji nośnej.

Tonaż rozdziela się również według gatunku stali, ponieważ gatunek decyduje o cenie jednostkowej i czasie realizacji dostawy. Profile W to zwykle ASTM A992, blacha to powszechnie A36 lub A572 Grade 50, profile zamknięte to A500 lub A1085, a rura okrągła to A53. Ten sam profil w wyższym gatunku to osobna pozycja zakupowa. W Europie równoważne gatunki pochodzą z EN 10025, a w Australii i Nowej Zelandii z gatunków AS/NZS. Gatunek należy potwierdzić ze specyfikacją materiałową projektu na rysunkach konstrukcyjnych.

Blachę profilowaną ujmuje się według powierzchni nad podpierającą konstrukcją do zewnętrznej krawędzi oparcia blachy, w kwadratach (100 stóp kwadratowych) w USA lub w metrach kwadratowych gdzie indziej. Powierzchnię przelicza się na liczbę paneli, używając szerokości krycia netto publikowanej przez Steel Deck Institute według ANSI/SDI SD-2022, a nie szerokości nominalnej: typowy panel dachowy 36-calowy układa się do 36 cali netto, podczas gdy blacha stropowa zespolona z zazębiającymi się zakładami bocznymi kryje nieco mniej niż nominalnie. Narzut na odpad blachy, zwykle od 5 do 10 procent na docinanie przy otworach, spadkach i zakładach czołowych, jest konwencją, a nie wartością publikowaną.

Kratownice stalowe ażurowe i dźwigary kratowe (serie SJI K, LH, DLH i KCS) ujmuje się sztukowo i według długości, z masą z tablic obciążeń SJI jako przybliżoną masą w funtach na stopę dla każdego oznaczenia, na przykład 22K9. Masa ta nie obejmuje stężeń ani akcesoriów, więc stężenia stanowią osobną pozycję. Kraty pomostowe, blacha ryflowana i podłogowa oraz stopnie schodowe to pozycje ślusarskie ujmowane według powierzchni z własnymi konwencjami cięcia i odpadu, a do tego obrzeża według długości oraz stopnie i podesty sztukowo; ich masa pochodzi z masy wyrobu producenta na jednostkę powierzchni, takiej jak seria krat NAAMM/MBG, a nie z tablic profili walcowanych.

Powłoki nie są funkcją masy stali. Natryskowe zabezpieczenie ogniochronne, powłokę pęczniejącą oraz powłokę malarską warsztatową lub budowlaną ujmuje się według powierzchni, jako rozwinięty obwód każdego profilu razy jego długość. Grubość zabezpieczenia ogniochronnego zależy od wskaźnika masywności przekroju i wymaganej odporności ogniowej, ustalonej w przyjętym rozwiązaniu odporności ogniowej; UFGS 07 81 00 reguluje zakres natryskowego zabezpieczenia ogniochronnego. Cynkowanie ogniowe zwykle mierzy się według powierzchni elementu jak powłokę malarską, podczas gdy powłokę określa się jako masę na jednostkę powierzchni według ASTM A123, a cynkownie często wyceniają według masy zanurzonej stali.

Dla masy przedmiarowej profile zamknięte i rury nadal stosują katalogową nominalną masę na stopę, więc podstawa tonażu pozostaje niezmieniona. Pułapka polega na tym, że obliczeniowa grubość ścianki według ASTM A500 wynosi około 0,93 grubości nominalnej, co zmniejsza obliczeniowe charakterystyki przekroju (pole i wskaźnik), mimo że masa katalogowa odnosi się do ścianki nominalnej. Nie należy przeliczać masy przedmiarowej z grubości obliczeniowej, ponieważ zaniżyłoby to zakupioną masę. Dla każdej tablicy należy potwierdzić, do której grubości ścianki odnosi się publikowana wartość.

Architektonicznie widoczna stal konstrukcyjna to stal pozostawiona na widoku tam, gdzie liczy się wygląd. AISC Code of Standard Practice definiuje kategorie stali widocznej, które podnoszą wymagania wytwarzania i wykończenia, takie jak gładsze spoiny, szlifowane krawędzie i zaostrzone tolerancje. Nie zmienia to obmierzonej masy, lecz wiąże się z dopłatą do kosztu wytwarzania, którą należy oznaczyć, aby dopłata trafiała wyłącznie do elementów widocznych. Należy traktować to jako znacznik klasyfikacji na poza tym standardowym tonażu, a nie jako zmianę ilości.

Ta sama konstrukcja daje różny tonaż w zależności od celu. Kosztorys ofertowy obciąża obliczoną masę elementów netto narzutem na połączenia oraz narzutem na resztki i odpad, a blachę profilowaną i kratownice ujmuje według powierzchni lub sztukowo z ich własnym odpadem. Zaopatrzenie zamawia elementy w hutniczych długościach handlowych (zwykle 40, 45, 50 i 60 stóp) i układa je tak, aby zminimalizować nieukładalną resztkę, czyli odpad, więc masa zamówiona przekracza netto o ten odpad, często modelowany jako narzut od 3 do 8 procent.

Rozliczenia częściowe i obmiar do płatności, zwłaszcza w robotach drogowych, stosują wyłącznie skodyfikowaną masę obliczoną: blachy do prostokąta, połowę naddatku ASTM A6 na szerokiej blasze, bez odliczeń oraz bez spoin i powłok malarskich. Kontrola kosztów uzgadnia masę wagową wytwórcy z obliczoną masą umowną w granicach naddatku walcowniczego ASTM A6. Narzut na połączenia i narzut na odpad należą wyłącznie do oferty i zamawiania, nigdy do ilości obmierzonej do płatności. Exayard odczytuje komplet rysunków i wykaz stali, stosuje te reguły według funkcji i gatunku elementu oraz zapisuje normę stojącą za każdą ilością, aby masę można było ponownie obmierzyć i obronić.