Przedmiar instalacji sanitarnych

Rurę mierzy się jej długością rozwiniętą, czyli zdefiniowanym pojęciem przepisowym. International Plumbing Code w rozdziale 2 definiuje ją jako długość rury mierzoną wzdłuż osi rury i kształtek, a Uniform Plumbing Code oraz National Plumbing Code of Canada używają tych samych słów. Linia biegnie wzdłuż osi rury, a nie wzdłuż jej powierzchni, i podąża za rurą przez każde kolano, trójnik i odsadzkę, nigdy po przekątnej w miejscu zmiany kierunku i nigdy nie jest skracana ze względu na kształtkę. Biegnie nieprzerwanie przez ściany i przebicia stropów, więc trasa nie kończy się na licu ściany. Principles of Measurement International są z tym zgodne.

Długość rozwinięta biegnie też w górę każdego pionu i z powrotem w dół, więc odcinki pionowe są częścią ilości: piony wodociągowe, piony kanalizacyjne, piony wentylacyjne wyprowadzone ponad dach oraz opady od każdego odgałęzienia do podejścia urządzenia. Obrys na rzucie kondygnacji ujmuje wyłącznie trasę poziomą, dlatego te odcinki są pojedynczą najczęściej pomijaną ilością w instalacjach sanitarnych i odczytuje się je ze schematu pionów lub rysunku aksonometrycznego, a nie z samego rzutu.

Istnieją trzy wzajemnie wykluczające się sposoby ujmowania kształtek, a wybranie dwóch prowadzi do ich podwójnego policzenia. Ponieważ oś rury biegnie prosto przez kształtkę, kształtka nigdy nie stanowi odliczenia.

W praktyce ofertowej w Stanach Zjednoczonych każdą kształtkę, zawór i element specjalny zlicza się jako sztukę według wymiaru i rodzaju, a rurę mierzy się osobno, zgodnie z podejściem składnikowym z podręcznika szacowania robocizny Mechanical Contractors Association of America. Szybka alternatywa zamiast zliczania dodaje procent długości rozwiniętej: około 50 procent dla rur miedzianych i z tworzyw sztucznych oraz około 75 procent dla standardowej rury stalowej gwintowanej, zgodnie z podziałem z załącznika E do IPC. Przedmiary robót w Wielkiej Brytanii i międzynarodowe mierzą natomiast rurę netto w metrach. Principles of Measurement International ustalają próg: kształtki do rur o średnicy wewnętrznej 60 mm i mniejszej uznaje się za wliczone, a kształtki większe mierzy się jako dodatek ponad rurę (extra over). RICS NRM2 podobnie uznaje kształtki za wliczone, o ile nie są mierzone osobno.

Rurę dzieli się na osobne mierzone pozycje według układu, wymiaru nominalnego i materiału. Podstawowy podział to instalacja wodociągowa względem kanalizacji sanitarnej i wentylacji. Instalacja wodociągowa to rurociąg ciśnieniowy z miedzi, PEX lub CPVC, dobierany według jednostek poboru wody. Kanalizacja sanitarna i wentylacja to rurociąg grawitacyjny z PVC, ABS lub żeliwa, dobierany według jednostek odpływowych, o większej średnicy, ze spadkiem, prowadzący czyszczaki i syfony. Rurociąg wentylacyjny stanowi własny, osobno dobierany układ.

Tych sieci nigdy się nie łączy, ponieważ materiał, sposób łączenia, rozstaw podpór, spadek i nakład robocizny są różne, a każdy wymiar nominalny ma własną stawkę. Kanalizacja deszczowa według rozdziału 11 IPC oraz instalacja gazowa według International Fuel Gas Code lub NFPA 54 to kolejne grupy podziału.

Odcinki kanalizacji prowadzi się ze spadkiem, więc skumulowany opad to rzeczywiste obniżenie pionowe, które należy doliczyć na długich lub głębokich odcinkach, choć sam spadek niemal nie zmienia długości. Sekcja 704.1 IPC ustala minimalne spadki: jedna czwarta cala na stopę dla rur o średnicy 2,5 cala i mniejszej, jedna ósma cala na stopę dla rur od 3 do 6 cali oraz jedna szesnasta cala na stopę dla rur o średnicy 8 cali i większej.

Czyszczaki to wyliczana pozycja kanalizacji, a nie część długości rury. Sekcja 708 IPC wymaga jednego w odstępach nie większych niż 100 stóp długości rozwiniętej na poziomych odcinkach kanalizacji i przykanalikach, dodatkowo po jednym przy każdej zmianie kierunku większej niż 45 stopni, u podstawy każdego pionu kanalizacyjnego oraz na połączeniu odpływu budynku z przykanalikiem. Przepisy lokalne mogą zmieniać ten odstęp: Chicago Plumbing Code różnicuje go według średnicy, z maksimum 50 stóp dla rur o średnicy 4 cale i mniejszej, 100 stóp domyślnie oraz do 150 stóp dla rur o średnicy 10 cali i większej. Wielka Brytania i Europa stosują zamiast tego punkty dostępu i czyszczenia (rodding) według EN 12056. Kanalizacja podziemna pociąga też za sobą wykop, podsypkę i obsypkę zgodnie z RICS NRM2.

Każde urządzenie sanitarne to jeden punkt zliczenia: każda miska ustępowa, umywalka, zlew, wanna, prysznic, podgrzewacz wody i wpust podłogowy, przy czym baterie i osprzęt nie są zliczane osobno. Najpierw należy odczytać zestawienie urządzeń, dopasowując oznaczenia z zestawienia, takie jak P-1, WC-1 czy L-1, do symboli na rzucie, tak aby urządzenie pokazane na obu arkuszach zostało policzone raz.

Ze zliczenia wynika kilka ilości popartych przepisami. Syfony wynikają z sekcji 1002.1 IPC, gdzie każde urządzenie ma osobny syfon, więc liczba syfonów to liczba urządzeń pomniejszona o miski ustępowe z syfonem wbudowanym, urządzenia kombinowane i wpusty podłogowe bez syfonu. Podejścia podtynkowe to wyprowadzenia zasilania ciepłej i zimnej wody, odpływu i wentylacji dla każdego typu urządzenia, a każdy syfon jest wentylowany zgodnie z rozdziałem 9 IPC. Każda podwieszana miska ustępowa, umywalka lub pisuar wymaga ukrytego stelaża montażowego. Zawory i elementy specjalne wylicza się osobno według rodzaju i wymiaru: pompy, separatory, zabezpieczenia przed przepływem zwrotnym, zawory mieszające i wodomierze. Zgodnie z sekcjami 504 i 607.3 IPC podgrzewacz wody niesie też zawór bezpieczeństwa z rurą wydmuchową, układ rozprężny w instalacji zamkniętej oraz tackę ociekową.

Wieszaki i podpory wynikają z długości rury. Tabela 308.5 IPC ustala maksymalny rozstaw według materiału: żeliwo co 5 stóp w poziomie, zwiększane do 10 stóp przy montażu rur o długości 10 stóp, oraz na każdej kondygnacji w pionie; rura miedziana o średnicy 1,25 cala i mniejszej co 6 stóp, a o średnicy 1,5 cala i większej co 10 stóp; CPVC o średnicy 1 cal i mniejszej co 3 stopy, a o średnicy 1,25 cala i większej co 4 stopy. Liczbę uzyskuje się, dzieląc długość rozwiniętą przez rozstaw, zaokrąglając w górę, z dodatkami przy pionach i zmianach kierunku. Regiony metryczne stosują BS 5572, EN 12056 lub tabele producentów.

Próby, płukanie i dezynfekcja to wymagany zakres odbiorowy, wyliczany według układu zgodnie z sekcją 312 IPC (próby ciśnieniowe i powietrzne) oraz sekcją 610 IPC wraz z AWWA C651 (dezynfekcja instalacji wody pitnej). Izolację rur, jeśli jest wymagana, mierzy się długością wzdłuż rury.

Każdy region mierzy rurę tak samo, wzdłuż osi długością rozwiniętą. Różnica dotyczy wyłącznie jednostki i sposobu ujmowania kształtek. Praktyka w Stanach Zjednoczonych i imperialna w Kanadzie podaje stopy bieżące i zlicza kształtki sztukowo. Praktyka metryczna podaje metry: Wielka Brytania według RICS NRM2, Australia i Nowa Zelandia według ANZSMM, Europa kontynentalna według VOB część C i DIN 18381, a prace międzynarodowe według POMI.

Pomiar netto różni się też w zależności od celu. Kosztorys ofertowy i obmiar postępu robót używają zmierzonej netto długości rozwiniętej, a odpad ujęty jest w stawce jednostkowej, natomiast ilość zaopatrzeniowa dodaje naddatek na odpad i zaokrąglenie w górę. Zgodnie z RICS NRM2 i POMI roboty mierzy się netto, w stanie zamontowanym, a odpad należy do stawki. Exayard odczytuje rysunki i stosuje te zasady, generując ilości dla obowiązującego regionu i celu.