Przedmiar robót infrastruktury ciężkiej inżynierii lądowej

Pierwsza decyzja przy każdym przedmiarze robót inżynierii lądowej dotyczy tego, która metoda pomiaru ma zastosowanie, ponieważ to ona ustala jednostkę i zasady potrąceń dla każdej pozycji. W Wielkiej Brytanii i dużej części Wspólnoty Narodów pomiar robót inżynierii lądowej jest skodyfikowany przez ICE Civil Engineering Standard Method of Measurement (CESMM4), który definiuje klasy robót, gdzie każda określa jednostkę, opis pozycji oraz to, co podlega i nie podlega potrąceniu. Towarzyszące roboty budowlane przy zakresie inżynierii lądowej mierzy się zgodnie z RICS NRM2.

Stany Zjednoczone nie mają jednej prawnie obowiązującej, znormalizowanej metody pomiaru. Zamiast tego każdy stanowy Departament Transportu, wraz z federalną serią FHWA FP, publikuje Standard Specifications for Construction of Roads and Bridges (standardowe specyfikacje budowy dróg i mostów). Zawarte w nich klauzule pomiaru i podstawy płatności (Measurement and Basis of Payment) stanowią wiążącą zasadę, pozycja po pozycji. Normy AASHTO stoją niżej w hierarchii, ale rozstrzyga specyfikacja stanowa. Australia i Nowa Zelandia mierzą roboty inżynierii lądowej zgodnie z AS 1181, a kraje UE stosują normy krajowe, takie jak niemiecka VOB/C (DIN 18299 i kolejne).

Powracającą pułapką jest pomylenie jednostek na granicy pozycji rozliczeniowej. Ta sama warstwa asfaltu jest mierzona w tonach według specyfikacji amerykańskiej oraz w metrach kwadratowych z podaniem grubości według CESMM4. Ten sam beton przepustu to ilość projektowa w jardach sześciennych bez potrącenia za zbrojenie według specyfikacji amerykańskiej, a według CESMM4 to ilość netto w metrach sześciennych do rysunków. Zawsze ustal, który zbiór reguł obowiązuje i którą pozycję rozliczeniową zasila dana ilość, zanim określisz jednostkę.

Zgodnie z CESMM4 nadrzędna zasada mówi, że ilości oblicza się netto z wymiarów na rysunkach, bez uwzględniania spulchnienia, skurczu czy odpadów. Ilość rozliczeniowa to geometryczna ilość projektowa, a wykonawca wlicza odpady, zakłady i straty w cenę jednostkową.

Specyfikacje amerykańskie działają w istocie tak samo. Ilości mierzy się do linii projektowych lub nominalnych, a drobne elementy poniżej określonego progu potrącenia nie są odejmowane. Dlatego ilość rozliczeniowa różni się od ilości zasobowej. Odpady, spulchnienie i zakłady wynikające z wygody wykonania należą do ceny jednostkowej lub do osobnej kalkulacji zamówieniowej, nigdy do mierzonej pozycji rozliczeniowej.

Wykop mierzy się netto w jego pierwotnym (calizny) położeniu, a nasyp mierzy się w jego ostatecznym, zagęszczonym położeniu. Spulchnienie i skurcz łączące te dwie wartości są ujęte w zasadach pomiaru robót ziemnych. Pozycją charakterystyczną dla inżynierii lądowej jest tu transport (odwóz).

Materiał przemieszczony w obrębie wolnej odległości transportu określonej w projekcie rozlicza się w ramach ceny wykopu. Materiał przemieszczony poza tę odległość to naddatek transportowy (overhaul), rozliczany jako iloczyn objętości i odległości (station yards lub cubic meter stations) odczytany z krzywej bilansu mas ziemnych i mierzony wzdłuż osi drogi. Sama wolna odległość transportu jest określona w warunkach szczególnych kontraktu, zwykle od kilkuset stóp do około 1000 stóp na kontraktach amerykańskich, i różni się w zależności od stanu. Należy ją odczytać z dokumentów projektowych, a nie zakładać.

Odczytaj przekrój typowy, ponieważ każda warstwa nawierzchni to osobna pozycja rozliczeniowa z własną jednostką. Przygotowanie podłoża, dolną warstwę podbudowy, podbudowę z kruszywa, warstwy asfaltowe oraz płytę betonową przedmierza się niezależnie. Podbudowę z kruszywa mierzy się zwykle w tonach na wadze, jako objętość zagęszczoną (jardy sześcienne lub metry sześcienne) w jej ostatecznym położeniu albo jako powierzchnię (jardy kwadratowe lub metry kwadratowe) z podaniem grubości.

Mieszanka mineralno-asfaltowa (hot mix asphalt) jest w USA niemal powszechnie rozliczana w tonach gotowej mieszanki (asfalt, kruszywo i dodatki) na wadze samochodowej. Przeliczenie powierzchni projektowej razy grubość na tonaż wymaga gęstości po zagęszczeniu, a dokładną podstawą jest gęstość z receptury mieszanki dla danego zadania (job mix formula), obliczona z teoretycznej maksymalnej gęstości właściwej i projektowej zawartości wolnych przestrzeni zgodnie z AASHTO T209 i T166. Stosuj tę wartość, gdy jest dostępna, zamiast ogólnej średniej. Według CESMM4 ta sama nawierzchnia jest mierzona w metrach kwadratowych z podaniem grubości, więc przeliczanie na tonaż nie jest potrzebne.

Nawierzchnię betonową rozlicza się według powierzchni wbudowanej (jardy kwadratowe lub metry kwadratowe), wliczając powierzchnię sięgającą pod ewentualny krawężnik zintegrowany. Granica powierzchni projektowej przebiega po tylnej krawędzi krawężnika lub po linii krawędzi nawierzchni. Elementy wbudowane w nawierzchnię, takie jak studzienki, wpusty i pokrywy zaworów, nie są potrącane od powierzchni nawierzchni, ponieważ są małe w stosunku do jarda kwadratowego i ujęte w cenie jednostkowej (na przykład Iowa SUDAS Section 7010). Na spadkach i skarpach bocznych sprawdź, czy specyfikacja wymaga rzeczywistej powierzchni pochyłej, czy rzutu poziomego.

Rurociągi grawitacyjne i przewody przepustów mierzy się w stopach lub metrach bieżących wzdłuż osi rury, grupując według średnicy nominalnej, materiału, typu i przedziału głębokości tam, gdzie wymaga tego specyfikacja. Rura przechodzi przez obiekty, zamiast być przy nich potrącana, więc długość jest ciągła. Klauzule odniesienia obejmują WSDOT Division 7, Iowa SUDAS Section 4020 oraz CESMM4 klasa I dla rur, klasa J dla kształtek i zaworów, klasa K dla studni i elementów towarzyszących oraz klasa L dla podpór i zabezpieczeń.

Studnie, osadniki, wpusty, ścianki czołowe, sekcje końcowe i czyszczaki liczy się sztukowo. Szerokość rozliczeniowa wykopu pod rów oraz podsypka rurociągu podlegają zasadom pomiaru sieci uzbrojenia terenu i robót ziemnych, a nie samej pozycji rurociągu odwadniającego.

Najważniejsza pojedyncza zasada dla konstrukcji inżynierii lądowej mówi, że rozliczeniową objętość betonu oblicza się do linii nominalnych pokazanych na rysunkach, bez potrącenia objętości zajętej przez stal zbrojeniową, drobne elementy wbudowane lub małe fazy. TxDOT Item 420 stanowi, że nie dokonuje się potrąceń za fazy mniejsze niż 2 cale ani za wbudowane części belek stalowych, pali, śrub kotwiących, stali zbrojeniowej, drenów, otworów odpływowych, skrzynek przyłączeniowych, rur osłonowych, kanałów oraz pustek pod sprężanie. Duże pustki i otwory, takie jak przewód przepustu lub duża wnęka montażowa (block out), są potrącane.

Wiele amerykańskich pozycji konstrukcyjnych rozlicza się jako ilość projektową (plans quantity), co oznacza, że ilość podana w ofercie jest ilością rozliczeniową i nie podlega ponownemu pomiarowi, chyba że projekt ulegnie zmianie (TxDOT Item 420 oznacza w ten sposób większość elementów konstrukcyjnych rozliczanych w jardach sześciennych). Dla pozycji rozliczanej jako ilość projektowa przedmiar dokładnie odtwarza obliczenie projektowe inżyniera; dla pozycji mierzonej ponownie daje ilość powykonawczą z pomiaru w terenie.

Stal zbrojeniową rozlicza się według obliczonej masy teoretycznej z wykazu prętów z projektu, biorąc długość każdego pręta razy jego nominalną masę jednostkową według ASTM A615 (na przykład pręt numer 4 to 0,668 funta na stopę, numer 5 to 1,043, a numer 6 to 1,502). Nie dolicza się żadnego naddatku za drut wiązałkowy, dystanse i podpórki prętów ani za łączenia wykonywane przez wykonawcę dla wygody. Liczą się tylko zakłady faktycznie pokazane na rysunkach. Sposób rozliczenia zależy od specyfikacji: w wielu specyfikacjach zbrojenie to osobna pozycja rozliczeniowa według masy, lecz w niektórych, jak TxDOT, jest wliczone w pozycję betonu jako element towarzyszący, bez żadnej osobnej pozycji zbrojenia. Według CESMM4 klasa G zbrojenie mierzy się według masy w tonach, grupując według nominalnej średnicy pręta.

Deskowanie mierzy się według jego powierzchni styku (stopy kwadratowe lub metry kwadratowe), grupując według rodzaju wykończenia lub powierzchni, zgodnie z klasami F i G CESMM4 dla betonu wbudowanego (in situ) według elementu oraz deskowania według wykończenia.

Krawężniki, korytka, obrzeża oraz krawężniki z korytkiem (curb and gutter) mierzy się według długości, w stopach lub metrach bieżących, grupując według typu. Według CESMM4 klasa R krawężniki, korytka i obrzeża mierzy się w metrach.

Narzut kamienny (riprap) i zabezpieczenia skarp mierzy się zgodnie ze specyfikacją: w jardach kwadratowych gotowego lica skarpy mierzonego wzdłuż skarpy, według objętości ułożonego kamienia (jardy sześcienne, metry sześcienne lub tony) albo według masy. Podkładową geowłókninę i geosiatkę mierzy się jako powierzchnię pokrycia, bez uwzględniania zakładek (na przykład Georgia DOT 603, Ohio DOT 601 i TxDOT Item 432).

Znaki drogowe i punktowe elementy odblaskowe (road studs) liczy się sztukowo. Oznakowanie poziome mierzy się według długości linii dla linii ciągłych, bez potrącania przerw w liniach przerywanych, oraz według powierzchni lub sztukowo dla napisów, strzałek i symboli. Według CESMM4 klasa R znaki i elementy odblaskowe liczy się sztukowo, a oznakowanie mierzy się w metrach dla linii lub sztukowo dla napisów. Bariery ochronne, ogrodzenia i balustrady mierzy się wzdłuż lica lub osi zgodnie z zasadami pomiaru ogrodzeń i balustrad.

Praktyczny tok postępowania to: ustalić obowiązujący zbiór reguł, odczytać klauzulę pomiaru każdej pozycji rozliczeniowej, a następnie zastosować właściwą jednostkę i zasady potrąceń dla danej pozycji. Ten sam element fizyczny może mieć inną jednostkę, granicę i zasadę potrącenia w zależności od specyfikacji, więc sprawdzenie reguły poprzedza obliczenia.

Exayard odczytuje rysunki i przekroje oraz stosuje te zasady pomiaru dla każdej pozycji rozliczeniowej, oddzielając ilość rozliczeniową według metody pomiaru od ilości zasobowej używanej do kosztorysowania. Celem jest ilość, za którą kontrakt faktycznie płaci, zmierzona dokładnie tak, jak wymaga tego jego norma.