Przedmiar robót rozbiórkowych

Pierwsza decyzja dotyczy tego, czy roboty to rozbiórka całej konstrukcji, czy demontaż selektywny, ponieważ od tej odpowiedzi zależy jednostka miary. Każda formalna norma wycenia całą konstrukcję jako pojedynczą pozycję policzalną lub kwotę ryczałtową, a nie mierzoną objętość. NRM2 dział robót 3 mierzy rozbiórki jako pozycję, klasyfikowaną jako wszystkie konstrukcje, poszczególne konstrukcje lub części konstrukcji. NZS 4202 dopuszcza tylko jedną pozycję dla kompletnej konstrukcji, z opisem jej wymiarów, liczby kondygnacji i sposobu wykonania. Praktyka drogowa w Stanach Zjednoczonych rozlicza usunięcie konstrukcji i przeszkód oraz rozbiórkę budynku ryczałtowo, stwierdzając, że nie dokonuje się żadnego pomiaru. Zadaniem przy całym budynku jest więc opisanie i ograniczenie konstrukcji, a nie ustalanie metra sześciennego netto.

Rozbiórka selektywna lub częściowa mierzy każdy istniejący element w jednostce właściwej dla tego elementu, dokładnie tak, jak mierzyłoby się równoważne roboty nowe, a NRM2 dział robót 4 dotyczący przebudów, napraw i konserwacji pozwala kosztorysantowi wybrać najodpowiedniejszą jednostkę. Element wyznacza jednostkę: fundamenty i grube betony powyżej 150 milimetrów według objętości; płyty i nawierzchnie do 150 milimetrów, a także murowanie, wykończenia i dachy, według powierzchni; rury, krawężniki i listwy według długości; a osprzęt, drzwi, okna i wiązary według sztuk. W regionach imperialnych te same wymiary noszą jednostki imperialne, z nawierzchniami w jardach kwadratowych, betonem konstrukcyjnym w jardach sześciennych, rurami i krawężnikami w stopach bieżących oraz osprzętem na sztuki. CESMM4 klasa D obejmuje roboty inżynieryjne, gdzie oczyszczenie terenu, budynki, rurociągi i drzewa ujmuje się każde we własnej jednostce, obliczone netto z rysunków, bez naddatku na spulchnienie, skurcz lub straty.

Rozbierając element, usuwasz cały istniejący element, na całą jego długość, grubość i wysokość, niezależnie od tego, jakie mniejsze roboty nowe go zastąpią. Usuwanie mierzy się zatem do zewnętrznego zasięgu istniejącego elementu, a nie do zmniejszonego obrysu elementu zastępującego, co jest zasadą wspieraną przez NRM2 dział robót 4 oraz przez NZS 4202, która podaje wymiary przekrojowe i długości istniejącego elementu. Pozycja usunięcia i wymiany to dwie odrębne ilości: linia usuwania brutto do zasięgu istniejącego oraz linia robót nowych netto do nowej geometrii. Wycinanie lub formowanie nowego otworu w istniejącej tkance to osobna pozycja, nigdy nie odliczana z usuwania ściany, ponieważ cięcie piłą, podpieranie, nadproża i naprawy to odrębna robocizna. NRM2 mierzy wycinanie otworów, wnęk, skuwanie i wypełnianie jako osobne pozycje, według pozycji, powierzchni, długości lub sztuk, z podaniem rodzaju i grubości istniejącej konstrukcji, a naprawy po usunięciu mierzy się również osobno.

W przypadku robót selektywnych mierzonych według powierzchni lub objętości otwory i pustki podlegają temu samemu progowi co branża macierzysta, ponieważ mierzy się istniejące wykończenie lub konstrukcję. Ogólna zasada NRM2 zawsze odlicza otwory na granicach mierzonej powierzchni niezależnie od ich wielkości, ale w obrębie tej powierzchni pozostawia nieodliczone pustki o powierzchni 1,00 metra kwadratowego lub mniejszej oraz 0,05 metra sześciennego lub mniejszej dla niektórych objętości. Rozbiórka całego budynku nie przewiduje odliczania pustek, więc obowiązuje brutto objętość zamknięta lub kwota ryczałtowa. Stany Zjednoczone nie mają skodyfikowanego progu pustek dla rozbiórek, więc odliczenie jest decyzją kosztorysanta.

Po skruszeniu element zajmuje większą objętość z powodu pustek pomiędzy odłamkami. Współczynnik spulchnienia przelicza mierzoną objętość calizny w stanie nienaruszonym na objętość luźną, która jest ładowana, wywożona i wysypywana, a koszt wywozu wynika z tej objętości luźnej lub z masy. Wzór to: objętość luźna równa się objętość calizny pomnożona przez jeden plus procent spulchnienia. Spulchnienie wynoszące 67 procent oznacza, że 100 metrów sześciennych płyty staje się około 167 metrami sześciennymi gruzu na ciężarówce, a wymiarowanie wywozu na pierwotnych 100 to najczęstsze zaniżenie oferty w tej branży.

Współczynniki pochodzą z neutralnych danych, głównie z tabel robót ziemnych FHWA, danych US Forest Service FLH z 1996 roku, podręcznika Caterpillar Performance Handbook oraz podręcznika Church Excavation Handbook z 1981 roku. Jako przybliżone wartości planistyczne, skruszony beton nawierzchniowy spulchnia się o około 67 procent, przy czym beton żużlowy i kamienny bliżej 72 procent; gruz ceglany i murowy o około 67 procent; skruszony asfalt o około 50 procent; skruszona skała mniej więcej od 50 do 65 procent; mieszany urobek oraz zwykła ziemia lub glina piaszczysta o około 25 procent, do około 35 procent dla suchej gliny piaszczystej; a glina o około 40 procent.

Mierzony przedmiar robót pozostaje netto. Zarówno CESMM4, jak i NRM2 mierzą bez naddatku na spulchnienie, a kosztorysant stosuje spulchnienie później, aby wyprowadzić ilość do wywozu lub do kontenerów. Wywóz jest często ponownie wyceniany według masy na wysypisku, ponieważ luźny skruszony beton i asfalt są cięższe na jednostkę objętości luźnej niż lite na jednostkę objętości calizny, więc warto prowadzić zarówno ścieżkę spulchnienia objętości, jak i ścieżkę masy jednostkowej. Wywóz pozyskuje się w całych kontenerach lub ładunkach ciężarówek albo według masy na wysypisku, więc spulchnioną objętość luźną zaokrągla się w górę do następnego pełnego kontenera lub ładunku. To zaokrąglenie jest etapem zaopatrzenia, odrębnym od mierzonej ilości calizny, której nigdy się nie zaokrągla.

Kontrakty rozbiórkowe ustalają najniższy poziom rozbiórki, co jest informacją obowiązkową według NRM2 i istotnie zmienia ilość, ponieważ sama nadbudowa, usunięta płyta oraz wyjęte fundamenty to trzy różne objętości. Roboty mogą sięgać nadbudowy nad płytą parteru, do spodu tej płyty, gdy jest usuwana, do fundamentów wykonanych na określoną głębokość poniżej poziomu terenu, na przykład 600 milimetrów poniżej gotowego podłoża, lub do pełnego usunięcia wraz z piwnicami. Rzędną odcięcia trzeba odczytać z uwag rozbiórkowych przed obliczeniem jakiejkolwiek objętości.

Nawet gdy rozbiórka jest pojedynczą pozycją ryczałtową, kosztorysant ogranicza ją objętością opisową, aby wycenić robociznę, sprzęt i wywóz. Uzasadnioną podstawą jest brutto objętość zamknięta budynku, czyli obrys do zewnętrznych lic pomnożony przez całkowitą wysokość, wraz ze ściankami działowymi i otworami, bez odliczania pustek. To ta sama brutto objętość zamknięta, znana w praktyce niemieckiej jako umbauter Raum, którą DIN 277 definiuje jako objętość budynku do zewnętrznych powierzchni granicznych. Objętość wewnętrzna netto zaniża nakład pracy rozbiórkowej.

Materiał odzyskany to uznanie kosztowe, mierzone osobno, nigdy nie jako odliczenie od ilości rozbiórkowej. Elementy nadające się do odzysku, wskazane w kontrakcie, opisane w NRM2 jako materiał przeznaczony do ponownego użycia lub pozostający własnością zamawiającego, usuwa się ostrożnie, liczy lub waży we własnej jednostce, osprzęt i wyposażenie według sztuk, a złom metalowy według masy, a następnie zalicza się na poczet kosztów. Ilość rozbiórkowa pozostaje nienaruszona, ponieważ cały budynek nadal jest rozbierany. Recykling i odzysk raportuje się według strumieni, takich jak beton, metale, drewno i mur, i można je obliczać według masy lub objętości, o ile jednostka jest spójna w całości, z wyłączeniem gruntu i gruzu z oczyszczania terenu. Progi są specyficzne dla wersji: LEED v4, kredyt MRc5 opcja 1, przyznaje jeden punkt za 50 procent odzysku w trzech strumieniach oraz dwa punkty za 75 procent w czterech strumieniach, podczas gdy LEED v4.1 przekształcił ścieżkę dwupunktową na 50 procent odzysku wraz z poniżej 10 funtów na stopę kwadratową, czyli około 50 kilogramów na metr kwadratowy, nowych odpadów budowlanych. Dyrektywa ramowa Unii Europejskiej w sprawie odpadów ustala docelowy poziom odzysku 70 procent masowo dla odpadów budowlanych i rozbiórkowych innych niż niebezpieczne.

Materiały niebezpieczne to regulowany zakres przyległy, mierzony osobno od ilości rozbiórkowej. Usuwanie materiałów zawierających azbest ujmuje się ilościowo według rodzaju materiału: nawierzchnie, izolacje, posadzki i wykończenia według powierzchni, otulinę rur i kanałów według długości, a regulowane usuwanie odpadów rozlicza się według udokumentowanej masy. Limity dotyczące powiadamiania i praktyk roboczych są wymogami regulacyjnymi, a nie konwencjami kosztorysowymi. Reguła EPA NESHAP w Stanach Zjednoczonych, w 40 CFR 61 podczęść M, ustala obowiązek powiadomienia przy 260 stopach bieżących, 160 stopach kwadratowych lub 35 stopach sześciennych regulowanego materiału azbestowego, a OSHA 1926.1101 reguluje praktyki robocze. NRM2 traktuje dekontaminację jako osobną pozycję, więc azbest wydziela się z ilości rozbiórkowej i wycenia w ramach zakresu usuwania.

Częściowa rozbiórka obok konstrukcji, która ma pozostać, wymaga tymczasowego podparcia zachowywanej tkanki, w tym podporowania, stemplowania, podchwytów i podpór ukośnych. Mierzy się to jako opisaną pozycję w ramach robót tymczasowych, z opisem podpieranego elementu, rodzaju podparcia oraz czasu trwania, i wycenia osobno według NRM2 działy robót 3 i 4 oraz CESMM4, nigdy nie odliczając od ilości rozbiórkowej. Strefy rozbiórki są również zabezpieczane i osłaniane ogrodzeniem obwodowym, siatkami na gruz, ekranami przeciwpyłowymi oraz plandekami mocowanymi na rusztowaniu, mierzonymi według powierzchni dla osłon i plandek, według długości dla odcinka ogrodzenia lub jako pozycja, zgodnie z postanowieniami NRM2 dotyczącymi robót wstępnych i zabezpieczeń.

Rozbiórka jak żadna inna branża odsłania warunki nieukazane na rysunkach, takie jak dodatkowa konstrukcja za wykończeniami, zakopane fundamenty czy azbest. Kosztorysanci powszechnie dodają rezerwę na te niewiadome, często około 10 procent, a do około 15 procent przy ciężkich robotach remontowych, lecz żadna neutralna norma nie ustala tego procentu, więc jest to czysta decyzja eksperta. Specyfikacje drogowe w Stanach Zjednoczonych zajmują przeciwne stanowisko i wyraźnie wyłączają nieznane elementy podziemne z kwoty ryczałtowej, wyceniając je jako roboty dodatkowe w razie ich napotkania.

Wielka Brytania jest najbardziej skodyfikowana. NRM2 dział robót 3 mierzy rozbiórki jako pozycję z podanym najniższym poziomem, dział robót 4 mierzy usuwanie i cięcie w jednostce wybranej przez kosztorysanta, a roboty inżynieryjne podlegają CESMM4 klasa D, mierzone netto bez naddatku na spulchnienie w przedmiarze robót. Niesie też najbardziej jednoznaczną zasadę odliczeń, minimalną pustkę 1,00 metra kwadratowego. W Australii i Nowej Zelandii NZS 4202 oraz metoda australijsko-nowozelandzka traktują kompletną konstrukcję jako jedną pozycję i mierzą szczegółową rozbiórkę według elementów, z fundamentami według objętości, płytami i murem według powierzchni, krawężnikami według długości oraz drzwiami i wiązarami według sztuk, z podanymi warunkami odzysku.

W całej Europie VOB część C wraz z DIN 18459 dotyczącą rozbiórki i demontażu rozlicza według faktycznie zmierzonej ilości, czyli Aufmass, zdemontowanego elementu, a poza tym według metod krajowych. Stany Zjednoczone nie mają prawnej metody przedmiarowania: usunięcie całej konstrukcji rozlicza się ryczałtowo, podczas gdy selektywne nawierzchnie ujmuje się według jarda kwadratowego, rury i krawężniki według stopy bieżącej, elementy na sztuki, a beton konstrukcyjny według jarda sześciennego, ze spulchnieniem z publikowanych tabel robót ziemnych. Kanada to hybryda kanadyjskiej metody przedmiarowania i amerykańskiej praktyki ryczałtowej na placu budowy, często łącząca rysunki metryczne z imperialnymi jednostkami wywozu. Praca międzynarodowa stosuje jednostki metryczne właściwe dla elementu, bez zharmonizowanej klauzuli pustek lub spulchnienia, więc spulchnieniem rządzi konwencja.