Przedmiar drzwi, okien i okuć

Pojedynczy otwór można zliczyć na cztery różne sposoby, a właściwy z nich zależy od wycenianego zakresu. Zliczenie otworów to jedna liczba na otwór drzwiowy lub okienny. Stanowi ono ilość z zestawienia i podstawę dla wszystkiego poniżej. Zliczenie skrzydeł traktuje parę drzwi jako dwa skrzydła, a pojedyncze drzwi jako jedno skrzydło, więc para to jeden otwór, ale dwa skrzydła. Zliczenie ościeżnic to jedna ościeżnica na otwór, choć naświetla boczne, naświetla górne i naświetla wewnętrzne to zwykle odrębne pozycje ościeżnicy i przeszklenia, mimo że dzielą ten sam otwór. Komplet okuć jest zestawiany na otwór, a każdy element wyliczony jest wewnątrz kompletu.

Wybór niewłaściwej jednostki psuje zarówno ilość, jak i powiązaną z nią podstawę kosztową. Robocizna montażu drzwi i okucia wyceniane są na otwór. Płyty drzwiowe i malowanie wyceniane są na skrzydło. Ościeżnice wyceniane są na zespół ościeżnicy. Zliczenie z zestawienia stanowi podstawę dla wszystkich tych pozycji, więc musi jednoznacznie wskazywać, którą jednostkę reprezentuje. Określenie jednostki na wstępie (otwór, skrzydło, ościeżnica lub komplet) to pierwsza decyzja w każdym przedmiarze drzwi i okien.

Zestawienie jest miarodajnym źródłem typów i właściwości, a oznaczone symbole na rzucie są miarodajnym źródłem liczby wystąpień. Architekci komunikują każdy otwór dwukrotnie: jako symbol na rzucie kondygnacji (łuk otwierania dla drzwi, trzy cienkie równoległe linie lub prostokąt przeszklenia dla okna) oraz jako wiersz w zestawieniu, opatrzony oznaczeniem. Powinny się one zgadzać, ale rutynowo tak nie jest. Symbolowi na rzucie może brakować oznaczenia, wiersz zestawienia może opisywać otwór przeznaczony do rozbiórki, a otwór wykonywany przez innych może pojawić się na rzucie, lecz wykraczać poza wyceniany zakres.

Uzgodnienie jest jeden do jednego: każdy oznaczony otwór powinien wystąpić raz na rzucie i raz w zestawieniu. Rozbieżność to sygnał do wyjaśnienia, a nie liczba do uśredniania. Zestawienie to kontrola krzyżowa, która wychwytuje pary drzwi dwuskrzydłowych narysowane jako pojedynczy łuk, zespoły okienne łączone listwą narysowane jako jedna ościeżnica oraz otwory istniejące do pozostawienia, które należy wyłączyć. W Stanach Zjednoczonych oznaczanie odbywa się zgodnie z National CAD Standard wydanym przez NIBS. W Wielkiej Brytanii norma RICS NRM2 wymaga, aby zestawienia drzwi, okien i okuć towarzyszyły przedmiarowi robót.

Umieść jedno zliczenie na otwór drzwiowy, odczytane z łuku otwierania albo z symbolu drzwi przesuwnych, chowanych w ścianie lub składanych. Drzwi dwuskrzydłowe to dwa skrzydła, ale jeden otwór, więc wybór podstawy skrzydło kontra otwór jest świadomą decyzją, ponieważ odbiorca poniżej jest inny: płyty i malowanie wymagają skrzydeł, a montaż i okucia wymagają otworów. Niezależnie od wybranej podstawy, obok niej należy podać zliczenie otworów, aby zaspokoić obu odbiorców.

Nie zliczaj zwykłych obramowanych otworów w ścianie bez drzwi, drzwi do szafek i mebli wbudowanych (które należą do zakresu stolarki i mebli wbudowanych), drzwi segmentowych i rolowanych, chyba że są w zakresie, ani drzwi istniejących do pozostawienia przy wycenie nowych robót. Grupuj zliczenie według materiału i typu (stalowe ramowe, drewniane, aluminiowe, z włókna szklanego), według odporności ogniowej, według pojedynczych kontra par oraz według przeszklonych kontra pełnych, ponieważ otwór o określonej odporności ogniowej to inny zespół wyceniany na własnej podstawie. Drzwi składane i drzwi szafowe łatwo policzyć błędnie: para drzwi składanych to jeden otwór z dwoma panelami. Naświetla boczne, naświetla górne i naświetla wewnętrzne dołączone do otworu drzwiowego to odrębne, wyliczane pozycje z własną ościeżnicą i przeszkleniem, a nie dodatkowe drzwi.

Umieść jedno zliczenie na jednostkę okienną w ścianie zewnętrznej, odczytane z symbolu prostokąta przeszklenia lub linii równoległych. Zespół łączony listwą lub zestawiony, który na rzucie wygląda jak jedna ościeżnica, może obejmować kilka jednostek z zestawienia, więc zliczaj jednostki z zestawienia i oznaczaj zespoły łączone listwą, ponieważ jeden otwór nie zawsze równa się jednemu oknu. To zestawienie okien rozdziela zespół na jego poszczególne jednostki.

Nie zliczaj drzwi, wewnętrznych przegród przeszklonych ani naświetli wewnętrznych (to przeszklenia wewnętrzne, a nie okna), paneli przeziernych ścian osłonowych i witryn (te mierzy się powierzchniowo na elewacji, w zakresie przeszkleń) ani świetlików i okien dachowych, chyba że zakres je obejmuje, a wtedy stanowią osobną pozycję zestawienia. Grupuj okna według typu otwierania (stałe, rozwierane, uchylne, dwuskrzydłowe przesuwne pionowo, przesuwne), według wymiaru, według materiału, według budowy przeszklenia oraz według ewakuacyjnych kontra nieewakuacyjnych, ponieważ okna ewakuacyjne mają określone minimalne wymiary światła otworu ustalone przepisami budowlanymi.

Ościeżnice, komplety okuć i ilości w przeliczeniu na skrzydło wyprowadza się z liczby otworów i skrzydeł, zamiast przedmiarować je osobno. Licz jedną ościeżnicę na otwór i wyliczaj ościeżnice zestawione (drzwi plus naświetle boczne plus naświetle górne) albo jako jedną pozycję zespołu, albo z podziałem na ościeżnicę drzwiową, ościeżnicę naświetla bocznego i naświetle górne, zgodnie ze specyfikacją. Konstrukcja składana kontra spawana to atrybut właściwości i ceny, a nie zmiana liczby sztuk, regulowany przez ANSI/SDI A250.8 oraz ANSI/NAAMM HMMA 860. Gdy skrzydło drzwiowe i jego ościeżnica są z różnych materiałów, na przykład skrzydło drewniane w ościeżnicy stalowej ramowej, wycenia się je jako odrębne pozycje przekrojowe.

Otwory o określonej odporności ogniowej grupuje się oddzielnie od otworów bez klasy odporności w każdym regionie, ponieważ zespół o klasie odporności (drzwi, ościeżnica, przeszklenie i okucia jako certyfikowany system) to inny produkt i inna cena. Liczba otworów nie zmienia się po przypisaniu klas odporności, zmienia się tylko grupowanie. Przedziały klas różnią się w zależności od regionu: Stany Zjednoczone stosują 20, 45, 60, 90 i 180 minut wg NFPA 80 i ANSI/UL 10C; Wielka Brytania stosuje FD30, FD60 i FD90 wg BS 476-22 i BS EN 1634-1; Australia stosuje poziomy odporności ogniowej wg AS 1905.1 badane wg AS 1530.4; a Nowa Zelandia stosuje klasy odporności ogniowej wg NZS 4520. Otwory dymoszczelne, akustyczne i o podwyższonej ochronie tworzą własne, dodatkowe grupy poza odpornością ogniową.

Okucia zestawia się na otwór, a nie na skrzydło, a każdy element jest wyliczony wewnątrz kompletu (zawiasy, zamek lub zatrzask, samozamykacz, urządzenie przeciwpaniczne, odboje i uszczelki). Pojedyncze drzwi wymagają jednego kompletu; para wymaga jednego kompletu, który już zawiera ilości dla pary, plus pozycje wyłącznie parowe, takie jak listwa przymykowa, regulator kolejności zamykania i rygle wpuszczane. Klasycznym błędem jest zliczanie okuć raz na typ, a nie na otwór. Ilość zawiasów na skrzydło wynika z wysokości skrzydła: zgodnie z powszechną konwencją komercyjną standardowe skrzydło wymaga trzech zawiasów, a powyżej około 90 cali czterech. W przypadku drzwi przeciwpożarowych NFPA 80 ustala dwa zawiasy dla skrzydła do 60 cali plus jeden dodatkowy zawias na każde kolejne 30 cali wysokości. Norma produktowa ANSI/BHMA A156.1 klasyfikuje zawias, ale nie określa liczby w przeliczeniu na wysokość, więc konwencję dla drzwi standardowych i klauzulę dla drzwi przeciwpożarowych traktuje się odrębnie.

Stany Zjednoczone nie mają jednej prawnie ustanowionej metody przedmiarowania. CSI MasterFormat Division 08 porządkuje zakres (drzwi i ościeżnice stalowe, drzwi drewniane, klapy rewizyjne, drzwi rolowane, witryny, ściany osłonowe, okna, okucia drzwiowe i przeszklenia), a zliczanie opiera się na konwencji: rozstrzyga zestawienie, odporności ogniowe podaje się w minutach wg NFPA 80 i norm badawczych UL, komplety okuć przyjmują format Door and Hardware Institute, a klasy okuć przyjmują serię ANSI/BHMA A156. Ilości kotew ościeżnic wynikają z liczby ościeżnic i typu ściany przy rozstawie podanym w ANSI/SDI A250.11.

Wielka Brytania i Irlandia stosują podejście sformalizowane. RICS NRM2 określa działy robót dla ogólnej stolarki, okien, przegród i naświetli, drzwi, rolet i klap oraz robót metalowych. Drzwi i okna wylicza się ilościowo, okucia wylicza się i zestawia drzwi po drzwiach, a odporności ogniowe stosują klasyfikacje FD. Kanada jest podejściem mieszanym: amerykańska praktyka budowlana i MasterFormat z brytyjskim w pochodzeniu wyliczaniem przedmiarowym, rysunkami w jednostkach metrycznych i okuciami w jednostkach imperialnych.

Australia i Nowa Zelandia idą za tradycją przedmiarowania i wyliczają otwory ilościowo, przy czym w Australii stosuje się poziomy odporności ogniowej wg AS 1905.1, a w Nowej Zelandii klasy odporności ogniowej wg NZS 4520. W Niemczech roboty objęte VOB/C stosują DIN 18355 dla stolarskich drzwi i okien oraz DIN 18357 dla montażu okuć, z pozycjami wyliczanymi w sztukach oraz klasyfikacją ogniową i dymową wg EN 1634-1 i EN 13501-2. Międzynarodowe bazy harmonizujące wg ICMS i ISO wyliczają otwory i grupują je według typu oraz według klasyfikacji ogniowej EN 13501-2 jako wspólny punkt odniesienia ponad granicami.

Przedmiar przebiega w ustalonej kolejności. Wykryj symbole otwierania i przesuwania drzwi oraz symbole przeszklenia okien na każdym rzucie i umieść jedno zliczenie na wystąpienie według wybranej podstawy skrzydło kontra otwór. Odczytaj zestawienia drzwi, okien i okuć i uzgodnij je z symbolami, oznaczając brakujące tagi, zespoły łączone listwą, pary narysowane jako pojedynczy łuk oraz otwory istniejące lub nieobjęte umową, które należy wyłączyć.

Następnie pogrupuj zliczenie według typu, materiału, odporności ogniowej, pojedynczych kontra par, przeszklonych kontra pełnych oraz ewakuacyjnych kontra nieewakuacyjnych, aby każda grupa była wyceniana na własnej podstawie. Wyprowadź liczbę ościeżnic (na otwór, z osobnymi ościeżnicami naświetli bocznych, naświetli górnych i naświetli wewnętrznych), komplety okuć (na otwór) oraz ilości w przeliczeniu na skrzydło dla płyt, zawiasów i malowania z liczby sztuk i podstawy skrzydła. Naddatek na części zapasowe lub zapas magazynowy stosuj tylko tam, gdzie wymaga tego specyfikacja, traktując go jako narzut zamówieniowy, a nigdy jako zmianę zmierzonej liczby sztuk. Exayard odczytuje symbole na rzucie i zestawienia łącznie oraz stosuje te reguły zliczania i grupowania, aby uzyskać wyliczoną ilość.