Przedmiar elementów specjalistycznych, wyposażenia i umeblowania

Dominującą jednostką jest liczba sztuk, jedna liczba na każdy pojedynczy element: RICS NRM2 Sekcja Robót 32 (meble, osprzęt i wyposażenie) mierzy każdą armaturę, osprzęt, urządzenie sanitarne, tablicę informacyjną, znak i element wyposażenia gastronomicznego jako liczbę, a Sekcja Robót 40 mierzy całą windę lub schody ruchome jako jedną liczbę. Kilka jednostek odbiega od tej reguły. Szafki zlicza się według gniazd, urządzenia transportowe według systemu, a siedziska na miejsce siedzące, podczas gdy jedynymi przypadkami geometrycznymi są pole powierzchni paneli ścianek działowych, pole powierzchni tablic oraz długość ciągłej poręczy mierzona po pochyłości. Niewłaściwa jednostka zaburza zarówno ilość, jak i podstawę kosztową, ponieważ szafkę wycenia się za gniazdo, ściankę działową za kabinę, windę za system i za przystanek, a tablicę za tablicę i za typ.

Elementy te są rysowane dwukrotnie: jako symbole na rysunkach i jako wiersze w zestawieniu. Zestawienie jest miarodajnym źródłem typów i właściwości (sposób montażu, materiał, typ tablicy, rodzina wyposażenia, odpowiedzialność za dostawę lub montaż), natomiast liczbę egzemplarzy uzgadnia się z rysunkami. Kilka zliczeń można dodatkowo wyprowadzić z przepisów lub ze zliczenia innej branży: kabiny dla osób z niepełnosprawnością z liczby przyborów sanitarnych, tablice dotykowe z liczby drzwi, pomieszczeń, wyjść i wind, a zestaw akcesoriów kabiny dla osób z niepełnosprawnością z liczby takich kabin. Zestawienie pomijające element wymagany przepisami jest sygnałem do poprawy, ponieważ minima regulacyjne są obliczalne i rutynowo zaniżane.

Kabiny sanitarne zlicza się na kabinę, a nie według pola powierzchni paneli: każdą kabinę standardową, kabinę dla osób z niepełnosprawnością, kabinę dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową oraz przegrodę pisuarową zlicza się osobno. NRM2 Sekcja Robót 32 wylicza kabiny jako liczbę, w obrębie CSI MasterFormat 10 21 00. Systemy ścianek przesuwnych, składanych i demontowalnych bywają natomiast wyceniane według pola powierzchni paneli, zgodnie z ogólną regułą pola netto NRM2, w której otworów do 1 metra kwadratowego nie odejmuje się; należy podać, na której podstawie opiera się oferta. Ścianki rozdziela się również według sposobu montażu (mocowane górnym stężeniem, mocowane do podłogi, podwieszane do sufitu, od podłogi do sufitu) i materiału (stal malowana proszkowo, laminat HPL, lity HDPE, fenol, stal nierdzewna), ponieważ sposób montażu jest głównym czynnikiem kosztowym i wymagań co do podparcia konstrukcyjnego, a ścianki podwieszane do sufitu wymagają dodatkowej konstrukcji sufitowej jako osobnej pozycji robót budowlanych. Ścianki przesuwne rozdziela się dodatkowo według klasy akustycznej i wysokości, gdzie klasę izolacyjności akustycznej Sound Transmission Class definiuje ASTM E413, a mierzy się ją według ASTM E90 (w Wielkiej Brytanii i Europie odpowiednikiem jest wskaźnik Rw według ISO 717, mierzony według ISO 10140).

Liczbę kabin dla osób z niepełnosprawnością i kabin dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową wyprowadza się z przepisów, a nie wybiera. W Stanach Zjednoczonych wymagana jest co najmniej jedna kabina dostępna dla wózków inwalidzkich na pomieszczenie sanitarne, a kabina dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową jest dodatkowo wymagana tam, gdzie łączna liczba kabin z miskami ustępowymi i pisuarów wynosi 6 lub więcej (ADA 2010 Standards 213.3.1, ICC A117.1 604.9, przywoływane przez IBC). Próg zlicza kabiny wraz z pisuarami, a nie same kabiny, więc pomieszczenie z 4 kabinami i 3 pisuarami osiąga 7 przyborów i nadal wymaga kabiny dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową. Przegroda pisuarowa znajduje się między każdą parą sąsiednich pisuarów. Poza Stanami Zjednoczonymi i Kanadą progi różnią się (brytyjskie Approved Document M i BS 8300, australijskie i nowozelandzkie AS 1428 oraz NCC, kanadyjskie CSA B651), więc liczbę przyjmuje się zgodnie z rysunkiem.

Akcesoria sanitarne zlicza się na sztukę i rozdziela według typu: poręcze, lustra, dozowniki, haczyki, suszarki do rąk, półki i przewijaki dla niemowląt. Każde z nich to inny produkt i inna cena, więc pojedyncza zbiorcza rezerwa traci koszt jednostkowy poszczególnych typów i pomija pozycje. NRM2 Sekcja Robót 32 wylicza osprzęt i akcesoria sanitarne jako liczbę, w obrębie CSI MasterFormat 10 28 00. Zestaw akcesoriów kabiny dla osób z niepełnosprawnością wyprowadza się z liczby takich kabin: każda kabina dla osób z niepełnosprawnością i dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową niesie ze sobą określony zestaw bocznych i tylnych poręczy oraz zgodnych z przepisami lokalizacji dozowników i luster zgodnie z wytycznymi ADA United States Access Board i ICC A117.1, co wychwytuje pominięcie tam, gdzie zestawy te nie są ujęte w zestawieniu osobno. Klasycznym błędem jest założenie, że akcesoria są dostarczane przez inwestora, dlatego odpowiedzialność za dostawę lub montaż należy odczytać z dokumentacji.

Wysokości montażu sprawdza się względem przepisów jako kontrolę zgodności, odrębnie od zliczania. Wysokości są ustalone: wysokości poręczy i zakresy sięgania (ADA 603, 604, 609), zakresy sięgania do części obsługowych akcesoriów (308) oraz poziom odniesienia tablic dotykowych od minimum 48 cali do maksimum 60 cali nad podłogą (703.4.1). Pozwala to wychwycić problemy, takie jak dozownik zaplanowany powyżej maksymalnego zasięgu. Podparcia i wzmocnienia w ścianie to osobna ilość: poręcze, ciężkie akcesoria, umywalki podwieszane i ścianki działowe wymagają solidnego podparcia (drewniane wzmocnienia, blacha stalowa lub dodatkowe słupki), co stanowi roboty budowlane towarzyszące w innej branży i ujmuje się je jako osobną pozycję w NRM2 Sekcja Robót 41. Ilość zależy od projektu, dlatego regułą jest ujęcie jej jeden raz, ani nie liczone podwójnie z przedmiarem rusztu, ani nie pominięte.

Oznakowanie zlicza się na tablicę, według typu, z zestawienia oznakowania. NRM2 Sekcja Robót 32 wylicza tablice informacyjne, znaki i napisy jako liczbę, w obrębie CSI MasterFormat 10 14 00. Pomiar pola powierzchni tablicy to inna liczba, stosowana w przypadku liter przestrzennych lub kanałowych wycenianych według powierzchni albo w przypadku pola tablicy według przepisów zagospodarowania (najmniejszego prostokąta obejmującego treść), które wynika z definicji gminnych różniących się w zależności od jurysdykcji; należy podać, na której podstawie opiera się oferta. Tablice rozdziela się według typu (identyfikacyjne i dotykowe, wyjść i dróg ewakuacyjnych, kierunkowe i informacyjne, normowe i regulacyjne, przestrzenne i graficzne), ponieważ każda różni się o rząd wielkości pod względem kosztu i wykonania.

Minimalną liczbę tablic dotykowych wymaganych przepisami wyprowadza się z otworów. Zgodnie z normami ADA United States Access Board (216 i 703) jest jedna tablica dotykowa, znaki wypukłe wraz z alfabetem Braille'a, po stronie zamka każdych drzwi do pomieszczenia stałego, jedna przy każdej klatce schodowej ewakuacyjnej, przejściu i drzwiach wyjścia ewakuacyjnego, dwie dotykowe tablice oznaczenia kondygnacji przy każdym wejściu do szybu windowego (po jednej na każdej ościeżnicy, 407.2.3) wraz z dotykową gwiazdą na poziomie głównym oraz piktogramy i tablice dotykowe pomieszczeń sanitarnych. Minimum regulacyjne jest więc obliczalne na podstawie zestawienia drzwi, pomieszczeń, wyjść i wind, co stanowi mocną weryfikację krzyżową rutynowo zaniżaną. Oznakowanie kierunkowe i informacyjne jest dodatkowe, z zestawienia. Poza Stanami Zjednoczonymi i Kanadą przyjmuje się je natomiast z projektu, ponieważ Approved Document M, BS 8300, AS 1428, NCC i ISO 21542 różnią się od przepisów Stanów Zjednoczonych.

Szafki zlicza się według gniazd, a nie według zespołów: liczba gniazd to liczba ram pomnożona przez liczbę poziomów, więc jednopoziomowy zespół 6 ram to 6 gniazd, a trzypoziomowy zespół 6 ram to 18. Grupuje się je według liczby poziomów (jednopoziomowe, dwupoziomowe, trzypoziomowe, skrytkowe) i materiału (stal, laminat HPL, lity HDPE, fenol), a wypełnienia, panele końcowe, daszki skośne, cokoły i ławki zlicza się jako osobne pozycje akcesoriów. NRM2 Sekcja Robót 32 wylicza osprzęt z podaniem typu i jakości, w obrębie CSI MasterFormat 10 51 00.

Wyposażenie działu 11 wylicza się na podstawie zestawienia wyposażenia i rozdziela według rodziny (gastronomia, sprzęt komercyjny i domowy, laboratoryjny i naukowy, medyczny, sportowy, serwisu pojazdów, pralniczy, teatralny), zliczając każdy element według producenta lub odniesienia w zestawieniu. NRM2 Sekcja Robót 32 rozróżnia wyposażenie dostarczane z przyłączami od wyposażenia dostarczanego bez przyłączy jako osobne pozycje, ponieważ wyposażenie przyłączane (zmywarka, suszarka do rąk, szafka zasilana, dystrybutor wody) niesie ze sobą koszty przyłączy wstępnych i koordynacji, których nie mają elementy nieprzyłączane, a połączenie obu ukrywa liczbę przyłączy mechanicznych, elektrycznych i sanitarnych.

Meble działu 12 wylicza się na sztukę, a następnie klasyfikuje według zakresu dostawy lub montażu, ponieważ dział ten dzieli się na elementy, które wykonawca buduje i montuje (zabudowa stała, siedziska stałe i wielokrotne, osprzęt do osłon okiennych), oraz na meble luźne, armaturę i wyposażenie, które często dostarcza i montuje inwestor i które bywają wyłączone z zakresu. Siedziska stałe i widowiskowe zlicza się na miejsce siedzące; ławki, trybuny i systemy teleskopowe podawane długością przelicza się na liczbę miejsc, przyjmując dla pomieszczeń zgromadzeń szerokość miejsca około 18 cali (457 mm) na osobę siedzącą bez podłokietników rozdzielających (IBC 1004.6), czyli szerokość obciążenia ludźmi zapożyczoną jako wskaźnik przeliczeniowy, przy czym pojedyncze fotele widowiskowe są szersze i mają od 19 do 22 cali. Podest i konstrukcja nośna trybun stanowią osobną ilość konstrukcyjną. Osłony okienne wylicza się na otwór, mierząc szynę lub karnisz osobno w długości bieżącej wzdłuż nadproża; w przypadku draperii dla tkaniny stosuje się współczynnik marszczenia około 2 do 2,5 raza szerokości szyny powiększonej o naddatki na obrąbek i górne wykończenie, co jest konwencją tkacką, a nie normą pomiarową.

Każdą windę, schody ruchome lub dźwig zlicza się jako jeden system, opisany liczbą przystanków. NRM2 Sekcja Robót 40 mierzy całe urządzenie jako jedną liczbę opisaną typem, wielkością, udźwigiem, obciążeniem, parametrami, długością, liczbą przystanków i wysokością kondygnacji, a liczba przystanków lub przystani jest najważniejszym pojedynczym deskryptorem, ponieważ windy komercyjne wycenia się za przystań. Szyb, podszybie i maszynownia nie są częścią jednostki wyposażenia: są to roboty budowlane, rozliczane osobno w NRM2 Sekcja Robót 41 i wykonywane przez generalnego wykonawcę, podczas gdy podwykonawca windowy dostarcza i montuje kabinę, prowadnice i sterowanie. Próby i przekazanie do eksploatacji, walidacja, instrukcje, szkolenia oraz serwis po zakończeniu robót stanowią po jednej osobnej pozycji. Pozostałe podtypy transportu pionowego (windy towarowe, dźwigi materiałowe, chodniki ruchome, poczta pneumatyczna) podlegają tej samej regule jednego systemu, z własnym czynnikiem kosztowym, takim jak długość trasy lub liczba stacji.

Poręcze ciągłe ścienne, przy pochylniach i schodach mierzy się w długości bieżącej wzdłuż osi poręczy. Tam, gdzie poręcz biegnie wzdłuż schodów lub pochylni, mierzy się ją po pochyłości, czyli rzeczywistą długość rozwiniętą wzdłuż przeciwprostokątnej, powiększoną o wymagane przepisami przedłużenia poza górny i dolny nosek stopnia (United States Access Board 505), a nie po rzucie poziomym, który zaniża pomiar. Poręcze o stałej długości (na przykład o długości 36 lub 42 cali) wylicza się natomiast na sztukę zgodnie z NRM2 Sekcja Robót 32, a nie sumuje w długości bieżącej.

Odpowiedzialność za dostawę i montaż obejmuje wszystkie cztery działy i jest określona w dokumentach umownych. Ilość wykonawcy musi odzwierciedlać wyłącznie jego zakres: dostawa i montaż przez wykonawcę (domyślnie dla zabudowanych elementów specjalistycznych i większości pakietów transportu pionowego), dostawa przez inwestora i montaż przez wykonawcę (sam montaż, który NRM2 Sekcja Robót 32 ujmuje jako osobną pozycję dostawy zamawiającego pobieraną z magazynu poza placem budowy) lub dostawa i montaż przez inwestora (sama koordynacja i przyłącza wstępne albo wyłączenie z zakresu, częste dla umeblowania luźnego). Roboty budowlane towarzyszące mierzy się osobno od elementu, który mają pomieścić: NRM2 umieszcza wyposażenie w Sekcjach Robót 32 i 40, a konstrukcję, która ma je pomieścić, w osobnej Sekcji Robót 41. Sam rozdział jest stałą regułą; faktyczne ilości projektuje się indywidualnie, a żadna norma nie podaje ich wielkości.

Elementy specjalistyczne ochrony przeciwpożarowej zlicza się na sztukę i rozdziela według typu: przenośne gaśnice (według klasy i wielkości), szafki na gaśnice (według montażu i wykończenia), koce gaśnicze i szafki na defibrylatory AED, w obrębie CSI MasterFormat 10 44 00 i wyliczane jako liczba w NRM2 Sekcja Robót 32. Szafki wnękowe niosą ze sobą zakres wycięcia w ścianie i podparcia jako roboty budowlane, a wymaganą liczbę gaśnic oraz rozstaw według odległości dojścia regulują osobno NFPA 10 i przepisy przeciwpożarowe. Elementy wyliczane nie mają procentowego naddatku na odpad materiału, ponieważ zamawia się liczbę sztuk, a nie ułamek jednostki. Metody formalne (NRM2, metoda australijska i nowozelandzka, kanadyjska metoda CIQS) mierzą netto i traktują odpad jako rezerwę cenową poza ilością. Jedynym uprawnionym dodatkiem jest wymagany przez inwestora zapas części zamiennych lub zapas magazynowy, dodawany jako osobna pozycja zgodnie ze specyfikacją. Procentowy naddatek na odpad dotyczy wyłącznie rzeczywistych pozycji powierzchniowych i liniowych, takich jak ścinki paneli ścianek działowych oraz zaokrąglanie poręczy lub szyn do standardowych długości handlowych.

W Stanach Zjednoczonych nie ma jednej prawnie obowiązującej metody pomiaru. CSI MasterFormat porządkuje zakres na działy 10, 11, 12 i 14, metoda opiera się na konwencji i jest potwierdzana przez ASPE Standard Estimating Practice, a zliczenia, które można wyprowadzić, są zakotwiczone w przepisach: kabiny dla osób z niepełnosprawnością i z ograniczoną sprawnością ruchową (ADA 213.3.1, ICC A117.1 604.9), oznakowanie dotykowe (ADA 216, 703, 407.2.3 z normami ADA United States Access Board, ICC A117.1 oraz IBC) i geometria poręczy (ADA 505). W Wielkiej Brytanii i Irlandii metoda jest formalna: RICS NRM2 Sekcja Robót 32 wylicza cały osprzęt, urządzenia sanitarne, tablice i sprzęt gastronomiczny jako liczbę wraz z osobną pozycją dostawy zamawiającego, Sekcja Robót 40 wylicza całą windę lub schody ruchome jako jedną liczbę, a Sekcja Robót 41 ujmuje roboty towarzyszące osobno, przy dostępności regulowanej przez Approved Document M i BS 8300.

Kanada to hybryda amerykańskiej praktyki budowlanej i miernictwa ilościowego o brytyjskim rodowodzie (metoda CIQS), z dostępnością regulowaną przez CSA B651 i prowincjonalne przepisy o braku barier. Australia i Nowa Zelandia kontynuują tradycję miernictwa ilościowego (metoda AIQS i NZIQS), wyliczając osprzęt, wyposażenie i transport pionowy z osobno ujętymi robotami budowlanymi i przyjmując liczby kabin dla osób z niepełnosprawnością z projektu zgodnie z AS 1428 i NCC. W Europie obowiązują krajowe metody właściwe dla danego państwa (na przykład niemiecka seria VOB/C DIN 18xxx), elementy wylicza się w sztukach, a dostępność podlega przepisom krajowym i ISO 21542. Prace międzynarodowe korzystają z ram ICMS i IPMS z rodowodem RICS jako podstawą harmonizującą. We wszystkich regionach zasada jest taka sama: traktuj liczbę netto jako jedyne źródło prawdy, grupuj ją tak, aby poprawnie się wyceniała, klasyfikuj, w czyim zakresie leży każdy element, i wyprowadzaj minima regulacyjne. Exayard odczytuje rysunki i stosuje te reguły automatycznie, uzgadniając zestawienie z symbolami na rzucie, wyprowadzając wymagane przepisami zliczenia dla stosowanego regionu oraz utrzymując roboty budowlane i podziały zakresu osobno od liczby elementów.