Standardowe metody przedmiarowania

Obowiązujący standard jest przełącznikiem nadrzędnym, dlatego pierwszym krokiem każdego przedmiaru jest ustalenie, który zbiór reguł obowiązuje. Pomiar robót budowlanych w Wielkiej Brytanii podlega RICS NRM2 (New Rules of Measurement, opublikowanym w 2012 r. i wznowionym w 2021 r.), który w 2013 r. zastąpił starszy SMM7. Inżynieria lądowa podlega CESMM4, podzielonemu na 26 klas robót oznaczonych literami od A do Z. Australia i Nowa Zelandia wspólnie stosują ANZSMM 2018, wspólny standard budowlany obejmujący 36 branż, który zastąpił ASMM6 i w dużej mierze włączył nowozelandzki NZS 4202; roboty inżynieryjne mierzy się tam natomiast według AS 1181.

Kanada stosuje CIQS Method of Measurement of Construction Works, metodę przedmiarowania o brytyjskim rodowodzie nałożoną na w dużej mierze amerykańską praktykę budowlaną. Niemcy stosują VOB/C, prawnie wiążący zbiór reguł złożony z części ogólnej (DIN 18299) oraz osobnej reguły, zwanej ATV, dla każdej branży, przy czym progi odliczeń znajdują się wewnątrz ATV danej branży. Kontrakty międzynarodowe pozbawione metody krajowej sięgają po POMI (Principles of Measurement International), z ICMS jako nadrzędną warstwą harmonizującą klasyfikację kosztów i emisji dwutlenku węgla.

Stany Zjednoczone stanowią wyjątek: nie istnieje tam jeden prawny standard budowlany. Szczegółowy przedmiar opiera się na konwencji, zgodnie z praktyką stowarzyszeń branżowych takich jak ACI, CRSI, NRCA, SMACNA i Gypsum Association, przy czym CSI MasterFormat służy wyłącznie do organizacji robót, a standardy powierzchni BOMA i ANSI Z765 wyłącznie do raportowania powierzchni użytkowej. Gdzie indziej istnieje klauzula, na którą można się powołać; w Stanach Zjednoczonych istnieje liczba przyjęta zwyczajowo, za którą nie stoi żadna klauzula.

Najbardziej brzemienną w skutki decyzją dotyczącą granicy jest wybór między powierzchnią netto a brutto. Branże wykończeniowe, takie jak podłogi, sufity, malowanie i listwy przypodłogowe, mierzą netto, śledząc wykończoną powierzchnię od strony pomieszczenia i pomijając grubość ścian. Roboty konstrukcyjne, strefowe i z zakresu nieruchomości mierzy się brutto, do lica zewnętrznego lub wewnętrznego lica dominującego, co uwzględnia grubość ścian oraz obejmuje ścianki działowe i słupy. Gdy raportuje się powierzchnię użytkową, robi się to względem nazwanego standardu, a każdy z nich daje inną liczbę dla tego samego budynku, ponieważ każdy inaczej wyznacza granicę. Międzynarodowe Standardy Pomiaru Nieruchomości (IPMS) definiują trzy granice: IPMS 1 do lica zewnętrznego (zbliżone do powierzchni zewnętrznej brutto), IPMS 2 do wewnętrznego lica dominującego (zbliżone do powierzchni wewnętrznej brutto) oraz IPMS 3, powierzchnię wyłączną najemcy (zbliżona do powierzchni wewnętrznej netto). Komercyjny wynajem w Stanach Zjednoczonych stosuje powierzchnię najmu wg BOMA 2017, a wycena domów jednorodzinnych powierzchnię mieszkalną brutto wg ANSI Z765-2021, podczas gdy Niemcy klasyfikują powierzchnię według DIN 277, gdzie powierzchnia całkowita brutto równa się powierzchni pomieszczeń netto powiększonej o powierzchnię konstrukcji.

Tam, gdzie ściana jest częściowo przeszklona, a częściowo wykończona, granica wewnętrzna musi leżeć w jednej płaszczyźnie na całym odcinku. IPMS rozwiązuje to za pomocą wewnętrznego lica dominującego: granica biegnie po tej powierzchni wewnętrznej, która pokrywa ponad 50% dolnych 2,75 m mierzonych od stropu konstrukcyjnego (lub do sufitu, jeśli jest niżej) dla każdego odcinka ściany, a jeśli żadna nie przekracza 50%, biegnie po powierzchni wykończonej. BOMA stosuje ten sam test 50%, ale na całej wysokości od podłogi do sufitu, więc różnicą jest płaszczyzna odniesienia, a nie wartość procentowa.

Każdy standard pomija małe otwory, ponieważ zaoszczędzony materiał jest równoważony przez odpad z docinania wokół otworu. Próg powierzchni nie jest jedną liczbą: zmienia się zależnie od branży. W NRM2 większość wykończeń i pokryć pomija pustki powierzchniowe o powierzchni 1,00 m² lub mniejszej; wartość 5 m², którą czasem się przytacza, to reguła NRM2 dotycząca szalunku betonu wylewanego na miejscu (nie murarki), a murarka stosuje jeden próg 0,50 m² lub mniej, zaostrzający się do 0,10 m² dla kanałów dymowych w wydzielonych filarach i słupach. Starsza linia SMM7 (wspólna z indyjskim standardem IS-1200) zamiast tego dzieli otwory w murarce na przedziały: 0,50 m² lub mniej, brak odliczenia; od 0,50 do 3 m², odliczenie jednego lica; powyżej 3 m², odliczenie obu lic oraz osobny pomiar ościeży, parapetów i podłuczy. Niemcy również dzielą według branży, odliczając otwory powierzchniowe dopiero powyżej około 2,5 m² dla murarki, tynków, malowania i suchej zabudowy, ale powyżej około 0,1 m² dla glazury, jastrychu i podłóg. Konwencja amerykańska nie ma skodyfikowanej wartości poza wyjątkami, takimi jak pomijanie przez malarstwo otworów poniżej 100 stóp kwadratowych oraz pomijanie przez suchą zabudowę otworów do 32 stóp kwadratowych (jedna płyta 4 na 8).

Objętość ma własny próg: NRM2 dla betonu wylewanego na miejscu nie odlicza poniżej 0,05 m³ (płyty żebrowe i kasetonowe mierzy się netto), a Niemcy odliczają dopiero powyżej 0,5 m³. Dwie reguły przenikają wszystko. Próg małej pustki dotyczy wyłącznie otworów leżących w całości wewnątrz mierzonej powierzchni; otwór przy krawędzi jest zawsze odliczany niezależnie od wielkości, ponieważ przesuwa się sama granica. Otwór zmniejsza powierzchnię, ale zazwyczaj nie długość liniową, gdyż bieg trwa dalej za zwykłymi drzwiami i oknami; wyjątkami są to, że listwy przypodłogowe i wykończeniowe przerywają się na otworach obramowanych, a ścianki działowe wg NRM2 dzielą się jedynie przy pustkach pełnej wysokości. Niemcy także rozliczają krótkie liniowe przerwy w sposób ciągły aż do niewielkiego limitu (zwykle około 0,30 m).

Roboty mierzy się netto w stanie zamontowanym w docelowym położeniu: rzeczywistą wbudowaną bryłę lub zakres, o ile reguła nie stanowi inaczej. Roboty zakrzywione i łukowe mierzy się wzdłuż osi materiału, a nie po łuku wewnętrznym czy zewnętrznym. Wszystko, co pochyłe lub trójwymiarowe, mierzy się według rzeczywistej długości rozwiniętej, a nie płaskiego rzutu poziomego: dachy uwzględniają współczynnik nachylenia, rury i koryta kablowe doliczają swoje pionowe odcinki wznoszące i opadające, a poręcze schodów mierzy się po pochyłości.

Sposób uwzględniania odpadów, zakładek i naddatków to podział regionalny i klasyczna pułapka podwójnego liczenia. Linia RICS (NRM2, ANZSMM i kanadyjska metoda CIQS) uznaje zakładki, połączenia, szwy i odpady za już zawarte w zmierzonej ilości netto i wycenione w stawce, więc przedmiar nie dodaje osobnego procentu. Praktyka amerykańska postępuje odwrotnie: przyjmuje ilość ofertową netto, a następnie dodaje wyraźny, charakterystyczny dla branży procent odpadu i zakładek dla ilości zamówieniowej. Niemcy mierzą netto, ale płacą za pewne odpady powyżej ustalonego limitu. Niebezpieczeństwo polega na dwukrotnym ujęciu odpadu, raz w ilości i raz w stawce, przez co ta sama ściana może dać trzy liczby: ilość ofertową netto, ilość zamówieniową netto plus odpad oraz ilość rozliczeniową zmierzoną do zapłaty.

Każdy standard ustala jednostkę dla danej ilości, przy czym jednostka i zaokrąglanie to osobne operacje. NRM2 raportuje roboty liniowe w metrach, pozycje policzalne jako liczbę lub pozycję, a zbrojenie i stal konstrukcyjną według masy w tonach. Praktyka amerykańska stosuje jednostki imperialne (stopy bieżące, stopy kwadratowe, jardy sześcienne, sztuki i tony), z pokryciami dachowymi w kwadratach po 100 stóp kwadratowych. Zaokrąglanie zachodzi na dwóch etapach: NRM2 zaokrągla surowe wymiary do najbliższych 10 mm (5 mm i więcej w górę, poniżej 5 mm pomija się), zanim zostaną przemnożone, następnie zaokrągla ostateczną ilość do najbliższej liczby całkowitej, rozlicza wszystko poniżej jednej jednostki jako jedną jednostkę, a zbrojenie i stal konstrukcyjną raportuje w tonach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Zamawianie w Stanach Zjednoczonych zaokrągla w górę do nabywalnego przyrostu materiału, takiego jak pełna betonowóz betonu czy odcinek koryta kablowego.

Standardy różnią się także tym, jak wiele robót pomocniczych mierzy się osobno, a jak wiele uznaje za wliczone w stawkę. NRM2 świadomie mierzy więcej pozycji osobno niż jego poprzednik, wyodrębniając ościeża, parapety, nakrywy, zakończenia i nakłady robocizny, zgodnie z zasadą, że to, co nie zostało opisane, nie jest wliczone. SMM7 i konwencja amerykańska wliczają więcej w stawkę. Niemcy ujmują ten podział wprost: każda reguła branżowa nazywa swoje Nebenleistungen, prace dodatkowe zawsze wliczone w cenę jednostkową, w przeciwieństwie do swoich Besondere Leistungen, prac specjalnych mierzonych i opłacanych osobno, gdy zostaną określone. Wybór ten decyduje o tym, ile pozycji wytwarza przedmiar.

Roboty inżynierii lądowej i drogowe mierzy się do zapłaty względem zdefiniowanej listy pozycji rozliczeniowych, gdzie metoda jest kwestią kontraktową, a nie preferencją kosztorysową. CESMM4 dzieli roboty na 26 oznaczonych literami klas, z których każda ma listę wliczeń i wyłączeń, tablicę klasyfikacyjną oraz reguły pomiaru. Roboty drogowe w Stanach Zjednoczonych podlegają stanowym i AASHTO standardowym specyfikacjom, gdzie każda pozycja rozliczeniowa ma własną metodę pomiaru i podstawę zapłaty, na przykład nasyp według jarda sześciennego lub barierę ochronną według stopy bieżącej wzdłuż jej lica. Ilości te są opłacane wyłącznie do linii projektowych lub rozliczeniowych na rysunkach: nadwybranie, nadłom oraz dodatkowy zasyp lub beton potrzebny do ich naprawienia są ryzykiem wykonawcy i nie są opłacane.

Ujmując rzecz szerzej, ten sam rysunek daje różne liczby zależnie od celu, dlatego cel trzeba ustalić jako pierwszy. Ilość ofertowa to ilość zmierzona netto, zamówienie zaopatrzeniowe dodaje odpady i zakładki oraz zaokrągla w górę do przyrostu materiału, rozliczenie postępu prac jest ponownie mierzone według metody ustalonej w kontrakcie, a kontrola kosztów dzieli ten sam pomiar netto na drobniejsze części. Raportowanie powierzchni użytkowej niesie własne zastrzeżenia: powierzchnia mieszkalna brutto wg ANSI Z765 liczy wyłącznie wykończoną przestrzeń nad poziomem terenu i narzuca minimalne wysokości sufitów, IPMS uwzględnia obszary o ograniczonym użytku i niskiej wysokości, ale je oznacza, a DIN 277 liczy każdą kondygnację niezależnie od użyteczności. W przypadku przestrzeni wspólnej BOMA podnosi powierzchnię użytkową do powierzchni najmu poprzez współczynnik dla całego budynku, IPMS podaje przebicia i obiekty wspólne osobno, a powierzchnia mieszkalna brutto dla domów jednorodzinnych nie stosuje żadnego podniesienia. Exayard odczytuje plany i stosuje reguły wybranego standardu, dzięki czemu granice, odliczenia, jednostki i odpady są obsługiwane tak, jak zamierza obowiązujący zbiór reguł.